محمد تقي جعفري
36
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
عدهء ديگر از شارحان نهج البلاغه نيز همين معنا را كه شارح معتزلى آورده است ، بيان مىكنند . ابن ميثم بحرانى نيز معناى جمله را شبيه به تفسير ابن ابى الحديد بيان نموده مىگويد : « اين جمله مانند تهديد است كه امير المؤمنين ( ع ) متوجه آن مردم مىكند و مىگويد : وظايف دينى من كه ايجاب مىكند رفتار من با شما مانند رفتار مسلمانان بوده با شما جنگ و پيكار نكنم و خشونت به راه نياندازم ، [ بلكه با شما با نرمى و سهولت رفتار كنم ] حقيقت مرا از شما پوشانيده است ، ولى من با اخلاص و صدق نيتى كه دارم درون شما را كاملا مىدانم » ( 1 ) . به نظر مىرسد كه جملهء مورد تفسير معناى مهمترى داشته باشد كه اين شارحان از آن غفلت نمودهاند : با نظر به جملهء بصر نيكم ( مرا به شما بينا ساخته است ) بايد جملهء سترنى عنكم به همان معناى ( مرا از شما پوشانيده است ) بوده باشد ، نه به معناى جلوگيرى كرده است . مخصوصا به قرينهء جلباب كه به معناى پرده مىباشد . بنا بر اين ، مفاد جملهء مزبور آگاهى امير المؤمنين و ناآگاهى و جهل آن مردم را بيان مىكند . يعنى من شما را مىشناسم و شما مرا نمىشناسيد . و از روى همين نكته است كه ما در مجلد اول ( مقدمهء ترجمه و تفسير نهج البلاغه ) جملهء فوق را به ترتيب زير شرح كرديم : آن تبهكاران منافق و غوطه ور در رويدادهاى بى محاسبهء زندگى و آن بزنجير كشيده شدگان عادات و تقاليد ، معنايى از دين را حرفهء خود ساخته بودند كه بجاى آنكه بر آگاهىهاى آنها در بارهء واقعيات كمك كند ، عامل تخدير و نابينايى آنان گشته بود . مسلم است كه با آن عينكهاى تعبيه شده از درونهاى ناپاك نمىتوانستند شخصيت صريح و روشنتر از آفتاب على را به بينند ، ولى على بن ابي طالب ( ع ) به خوبى آنان را مىشناخت ، زيرا هنگامى كه آيينهء حق نماى دل به گرد و غبار و
--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه - ابن ميثم بحرانى ج 1 ص 273 .