سرتاسر تاريخ بشرى مطرح و هر مكتب و متفكرى براى بدست آوردن آن ، انديشه‌ها و تكاپوها به راه انداخته است با اهميت و حياتى بودن براى درك اين عنصر مقتضى است كه بحث مستقلى را بطور اختصار مطرح نماييم : 2 - آزادى اساسىترين عنصر پيمان مقدس با دقت در تعريف فوق كه براى بيعت ( پيمان مقدس ) متذكر شديم ، به خوبى روشن مىگردد كه بيعت كننده با آزادى و اختيار كامل سرنوشت حيات مادى و معنوى خود را به دست رهبر مىسپارد . كمترين اكراه و اجبارى اگر چه در شكل به ظاهر آزادىنما باشد ، ضدّ حقيقت بيعت است . با بيان روشنتر مىگوئيم : انگيزه و هدف اصلى بيعت در اسلام ، عبارت است از شكوفان ساختن استعدادهاى وجود و تعيين مسير حيات رو به هدف اعلاى هستى كه عبارت است از ورود به جاذبيت شعاع نور الهى . و چنين انگيزه و هدفى هرگز با اكراه و اجبار سازگار نمىباشد . در قرآن مجيد به الهى بودن اين پيمان تصريح شده است : * ( إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ الله ) * ( 1 ) . ( آنان كه با تو بيعت مىكنند ، در حقيقت با خدا بيعت مىنمايند ) . اين پيمان مقدس ، پيمانى است كه آدمى با شخصيت بلند گراى خود مىبندد . در واقع تعهد كننده مىخواهد براى تكاپو در گذرگاه كمال با منبع كمال و محرك اصلى آن پيمان ببندد . اين همان ايده آل اعلاى كمال گرايى است كه كانت وصول بشر را به آن آرزو مىكرد و مىگفت : اگر بشر براى خود مىپذيرفت كه موجود برين كه همهء كمالات اعلا را دارا است ، اعتلاى او را مىخواهد و او بايستى به وسيلهء تربيت صحيح به آن موجود برين نزديك شود ، در آن موقع مىفهميديم كه سطح ترقى و اعتلاى انسانى بكجا مىرسد . آزادى در بستن اين پيمان حياتى در بارهء خود پيامبر اكرم اسلام از روى منابع معتبر اسلامى ثابت شده است . ديگر از اين آزادى و اختيار مقدس ( نه توجيه شدهء معمولى ) تا آغاز رهبرى

--> ( 1 ) الفتح آيهء 10 .