مبادا پرچم پيروزى بدست نادانان بيافتد و دولتهاى ضلال بر مردم حكومت نمايند ) . سوزش دل پديده ايست كه از احساس سوختن يك موضوع آرمانى بوجود مىآيد كه دل آدمى آن را جزء يا كيفيتى از خود مىداند ( 1 ) . اكنون مىتوانيم معناى جملهء امير المؤمنين عليه السلام را در اين خطبه : ربط جنان لم يفارقه الخفقان . ( پيوسته با خدايش باد دلى كه از لرزش و هيجان محبت الهى و احساس عظمت خداوندى جدا نمىگردد ) دريابيم . بتوضيح اين كه هيجان و تپش دائمى ، « نه زود گذر و بى اساس » دل را براى ارتباط با خدا شايسته نموده است . يعنى اگر ارتباطى ميان آن دل و خدا نبود ، هيجان و بىقرارى و تپش در آن دل دوام پيدا نمىكرد . تبصره - اغلب شارحين نهج البلاغه دو جملهء : وقر سمع لم يفقه الواعية . و ربط جنان لم يفارقه الخفقان . را انشائى گرفته‌اند . يعنى جملهء اول ( ناشنوا باد گوشى كه نصايح رسا و سازنده را در نيابد ) را نفرين و جملهء دوم ( پيوسته با خدايش باد دلى كه از لرزش و هيجان محبت الهى و احساس عظمت خداوندى جدا نمىگردد ) را دعا مىدانند . به نظر مىرسد كه هر دو جمله مىتواند خبرى بوده باشد ، زيرا دو واقعيت را بيان مىكند : ( گوشى كه نصايح رسا و سازنده را در نيابد كر و ناشنوا است ) و ( دلى كه از لرزش و هيجان الهى و احساس عظمت خداوندى جدا نمىگردد ، قطعا پيوندى با خدا دارد ) . 6 - ما زلت انتظر بكم عواقب الغدر و اتوسّمكم بحلية المغترّين ( من همواره انتظار بروز نتايج خيانتگرى شما را مىكشيدم و آثار فريب

--> ( 1 ) بررسى مشروح اين مباحث مربوط به دل در تفسير موضوعى خواهد آمد .