يافته ايست كه افراد آن با يكديگر تفاعل يافته‌اند و در حدّ مشتركشان كه عبارت است از پايينترين اوصاف متحد شده‌اند » ( 1 ) . « 3 - در جمعيتهاى تفاعل يافته ، پديدهء سرايت روانى يكى از شايعترين پديده‌ها است كه موجب بروز صفات مخصوص براى جمعيتها مىباشد و آنان را توجيه مىنمايد » ( 2 ) . هنگامى كه افراد به صورت اجزائى از جمعيت تفاعل يافته در مىآيند ، نوعى از حالت هيپنوتيزم در آنها به وجود مىآيد و پديدهء منظور كه در جمعيت به وجود آمده است ، بهمهء افراد سرايت نموده فرديت به كلى الغاء مىگردد » ( 3 ) . « 4 - با اهميتترين عوامل الغاء فرديت فرد كه موجب سقوط همهء اوصاف اختصاصى او در جمعيتهاى تفاعل يافته مىگردد ، موضوع تلقين است . و پديدهء سرايت كه در شمارهء سوم گفتيم ، نتيجهء تلقين مىباشد » ( 4 ) . تلقين مىتواند نيروهاى دماغى ( انديشه ، حدس ، تعقل و غيره ) را از كار بياندازد و در نتيجهء از كار افتادن اين نيروها ، اراده و قدرت تشخيص از كار مىافتد » ( 5 ) . با نظر به چهار اصل مزبور مىتوان گفت كه براى تفسير صحيح تحرك جمعيتهاى تفاعل يافته ، و ارزيابى آن ، بطور حتم بايستى شخصيت آن پيشتازان و ايده هايى را كه آنان براى جمعيتها تصويب نموده‌اند ، مورد توجه قرار بدهيم ، نه كميّت جمعيتها و كيفيت تحرك آنها را . بعبارت روشنتر بايد ببينيم كيست آن پيشتازى كه مردم را جمع كرده در آنها تحرك بوجود آورده است ، آيا آن پيشتاز محمد بن عبد اللَّه ( ص ) و على بن ابي طالب ( ع ) است يا ابو سفيان و معاويه

--> ( 1 ) مأخذ مزبور ص 32 . ( 2 ) مأخذ مزبور ص 33 . ( 3 ) مأخذ مزبور . ( 4 ) مأخذ مزبور . ( 5 ) مأخذ مزبور .