محمد تقي جعفري

141

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

آنها نمىپردازيم . ما كوشش مىكنيم كه تعريف مناسبى براى فطرت بيان كنيم : فطرت چيست فطرت عبارت است از جريان طبيعى و قانونى نيروهايى كه در انسان بوجود مىآيد . بنا بر اين براى هر يك از نيروهاى غريزى و مغزى و روانى فطرتى وجود دارد كه جريان طبيعى و منطقى آن نيرو مىباشد . لفظ فطرت - با نظر بمنابع معتبر لغت به معناى خلقت اصلى است . عبارت ابن منظور لغت شناس معروف چنين است : « فطره يفطره فطرا اى خلقه و الفطرة الابتداء و الاختراع » ( 1 ) ( مادهء فطرت به معناى خلقت است ) و بهترين شاهد اين معنى آيه اى است در سورهء روم : * ( « فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ الله الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها » ) * ( 2 ) ( فطرت خداوندى است كه مردم را بر مبناى آن آفريده و هيچ عاملى نمىتواند خلقت خداوندى را دگرگون بسازد . ) سپس ابن منظور مشتقات اين مادّه را در قرآن و بعضى احاديث مىآورد و همهء آنها را به معناى خلقت اولى مىگيرد از آن جمله : * ( « الْحَمْدُ لِلَّه فاطِرِ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » ) * ( 3 ) ( سپاس مر خداى را كه آفرينندهء آسمانها و زمين است ) . * ( « إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ » ) * ( 4 ) ( من روى خود را بسوى آن خدا برگرداندم كه آسمانها و زمين را آفريده است ) .

--> ( 1 ) لسان العرب - ابن منظور ج 5 ص 56 چاپ بيروت 1375 . ( 2 ) الروم آيهء 30 . ( 3 ) فاطر آيهء 1 . ( 4 ) الانعام آيهء 79 .