و خشن مىخورديد و خون يكديگر مىريختيد و از خويش و پيوند بريده بوديد . بتان در ميان شما برپا بودند و خود غرقهء گناه بوديد . و هم از اين خطبه به هر جاى نگريستم ، براى خود ياورى جز اهل بيتم نيافتم و نخواستم كه آنها به كام مرگ روند . ديده فرو بستم ، با آنكه خاشاك در ديده داشتم و شرنگ نامرادى نوشيدم ، با آنكه استخوان در گلويم شكسته بود و غم گلويم را فشرده بود و من شكيبايى مىورزيدم . و به چيزى تلختر از حنظل ، كه به كامم ريخته بودند ، صبر كردم . و هم از اين خطبه تا بهايى نگرفت بيعت نكرد ( 1 ) آنكه فروخت سودى نكرد و آنكه خريد خوار و ذليل شد . جنگ را آماده شويد و ساز و برگ نبرد مهيا داريد كه آتش كارزار افروخته شده و شعلهء آن بالا گرفته است . پايدارى ورزيد كه پايدارى بيش از هر سلاح ديگر پيروزى را ميسر گرداند . 27 خطبه اى از آن حضرت ( ع ) اما بعد . جهاد درى است از درهاى بهشت كه خداوند بر روى بندگان خاص خود گشوده است . جهاد جامهء پرهيزگارى و جوشن استوار خدايى و سپر ستبر اوست . هر كه آن را ناخوش دارد و از آن رخ برتابد ، خداوند جامهء خوارى و زبونى بر او پوشاند و محنت و بلايش در ميان گيرد و دلش را در پرده دارد و به كيفر آنكه از جهاد تن زده است از حق دور افتد و كارش به مذلت كشد و از عدالت بىبهره ماند . شب و روز ، در نهان و آشكارا ، شما را به نبرد با اين قوم فرا خواندم و گفتم كه پيش از آنكه سپاه بر سرتان كشند ، بر آنها بتازيد . به خدا سوگند ، به هيچ قومى در

--> ( 1 ) . مراد ، عمرو بن عاص است كه با معاويه به شرط حكومت مصر بيعت كرد .