مىگرديد . و اجر و مزد امتحان شدگان بر پذيرندگان دعوت تعلق نمىگرفت و مؤمنان مستحق ثواب نيكوكاران نمىشدند . نامهاى مؤمن و كافر ، معانى خود را از دست مىدادند . ولى خداى سبحان ، پيامبران خود را به اراده و تصميم ، نيرومندى داد و به ظاهر در چشم ديگران ناتوانشان نمود . با قناعتى كه دلها و ديدگان را از بىنيازى پرسازد و بينوايى و فقرى كه چشمها و گوشها را بيازارد . اگر پيامبران را نيرويى بود ، چنان كه ، كس را ياراى ستيز با آنان نبود و يا عزّت و جاهى بود كه مورد ستم واقع نمىشدند يا سلطنتى بود ، كه مردم به سويشان گردن مىكشيدند تا هيبت و شوكتشان را بنگرند و از هر سو بار سفر بسته آهنگ ايشان مىنمودند ، در اين حال مردم اندرزهايشان را آسانتر مىپذيرفتند و در برابر آنان كمتر سركشى مىكردند ، آن گاه به آنان ايمان مىآوردند و اين ايمان يا از وحشتى بود كه بر آنها چيره شده بود يا رغبتى بود كه به ايمانشان متمايل كرده بود . يعنى نيتهايشان خالص نبود و اعمال نيكشان ميان مؤمن حقيقى و ظاهرى منقسم شده بود . اما خداوند مىخواهد كه پيروى از رسولانش و تصديق به كتابهايش و خشوع در برابرش و فروتنى در برابر فرمانش و تسليم به طاعتش امورى باشند خاصّ او و از هر شايبه و آميزه اى پاك كه هر چه آزمايش بزرگتر باشد ثواب و جزاى آن بيشتر خواهد بود . آيا نمىبينيد كه خداوند سبحان پيشينيان را از زمان آدم ( ع ) تا كسانى كه پس از آنها آمده‌اند از اين عالم بيازمود ، به سنگهايى كه نه سود مىرسانيدند و نه زيان ، نه مىديدند و نه مىشنيدند ، و آن سنگها را بيت الحرام خود قرار داد و آن را براى مردم برپا ساخت در سختترين سنگلاخهاى زمين در ريگزارى كه در آنجا از هر جاى ديگر كمتر گياه مىرويد . در درّه اى از ديگر درّه‌ها تنگتر ، بين كوههاى سخت و ريگهاى نرم ، آنسان ، كه گذر كردن از آنها دشوار باشد و چشمه‌هاى كم آب و دهكده‌هاى دور از يكديگر كه در آنجا نه اشترى فربه مىشود و نه اسب و گاو و گوسفندى . آدم ( ع ) و فرزندان او را فرمان داد كه به آن خانه روى نهند و آنجا