234 خطبه اى از آن حضرت ( ع ) بعضى اين خطبه را « قاصعه » ( 1 ) ناميده‌اند و آن در نكوهش ابليس ( لعنه الله ) است به سبب خودپسندى او و سجده نكردنش براى آدم ( ع ) . او نخستين كسى است كه عصبيت را آشكار ساخت و از حميّت پيروى نمود . اين خطبه مردم را از رفتن به راه ابليس برحذر مىدارد . ستايش خداوندى را كه كسوت عزّت و بزرگى پوشيد و آن دو را خاص خود گردانيد نه آفريدگانش و ، آن دو را بر ديگران ممنوع و حرام نمود . عزّت و بزرگى را تنها براى جلالت شأن خويش برگزيد و لعنت را نصيب كسى از بندگانش نمود كه در عزّت و بزرگى با او به منازعت برخاست . سپس ملايكهء مقرّب خود را بياموزد تا متواضعانشان را از متكبّرانشان تميز دهد . آن گاه خداى سبحان كه از راز درون دلها آگاه است و آنچه را در پرده نهان است مىداند ، گفت : « پروردگارت به فرشتگان گفت : من بشرى را از گل مىآفرينم چون تمامش كردم و در آن از روح خود دميدم همه سجده اش كنيد . همهء فرشتگان سجده كردند ، مگر ابليس . » ( 2 ) ابليس بر آدم رشك برد و به آفرينش خود بر او باليد و به اصل خود نازيدن گرفت . ابليس دشمن خدا و پيشواى متعصبان و پيشرو مستكبران و گردنكشان است . او بود كه عصبيت را پايه نهاد و با خداى تعالى بر سر كسوت عزّت و جبروت به نزاع پرداخت و خود چنان كسوتى پوشيد و جامهء خوارى و مذلَّت از تن به در نمود . آيا نمىبينيد كه خداوند چگونه او را به سبب تكبرش حقير ساخت و به سبب بلند پروازيش پست و بيقدر نمود و در دنيا مطرودش ساخت و در آخرت هم به عذاب آتش گرفتار خواهد نمود اگر خداى تعالى مىخواست كه آدم را از نورى بيافريند كه پرتوش ديده‌ها را خيره سازد و زيباييش بر خردها چيره شود و بوى خوشش دماغ جانها را معطر سازد ، مىتوانست . اگر چنين كرده بود ، گردن همگان در برابر او به خضوع خم

--> ( 1 ) . قاصعه به معنى تحقير كننده و خواركننده است . در اين خطبه ابليس تحقير شده است . ( 2 ) . سورهء 38 ، آيهء 71 - 74 .