و هم از اين خطبه براى هر چه آفريد اندازه و مقدارى معين كرد و آن را نيك استوار نمود و به لطف خويش منظم ساخت . و به سوى كمال وجودش متوجه نمود تا از حد خود تجاوز نكند . و در نيل به كمالش قصور نورزد يا اگر او را به كارى مأمور سازد دشوارش نپندارد . چگونه چنين باشد ، كه همهء اشياء به مشيت و ارادهء او به وجود آمده‌اند . خداوندى كه اصناف موجودات را بيافريد ، بىتأمل و انديشه اى كه به كار دارد و بىآنكه پيش از آفريدن آنها از طبيعت و غريزه اى كه در وجودش نهفته باشد يارى گيرد . و بدون تجربتى كه با گذشت زمان حاصل كرده باشد و بدون شريكى ، كه در ايجاد آن همهء شگفتيها ، ياريش نموده باشد . پس به امر او آفريده اش خلقت تمام يافت و به عبوديت او معترف شد و به دعوتش گردن نهاد . در برابر فرمان او هيچ موجودى نبود كه كندى و درنگ كند يا فرمانش را به تأخير اندازد . آن گاه هر كجى را كه در اشياء بود ، راست نمود و حدودشان را روشن و آشكار ساخت و به قدرت خود ميان اضداد ، التيام و هماهنگى پديد آورد و ميان ارواح ، كه از عالم نورند و اجسام ، كه از جهان ظلمانى هستند ، پيوند نهاد . موجودات را به جنسهايى مختلف در حد و اندازه و غريزه‌ها و هيئتهاى گونه گون قرار داد . مصنوعات و مخلوقاتى كه آفرينش آنها را بر قانون حكمت استوارى بخشيد و سرشت آنها را به همان گونه ، كه اراده كرده بود ، ابداع نمود و جامهء خلقت پوشانيد . هم از اين خطبه [ در وصف آسمان ] ميان اجرام آسمانى و راههاى گشادهء آسمانها ، بىآويزه اى ، نظمى برقرار ساخت و شكافهاى آنها را به هم آورد و ميان هر يك و جفتش پيوند نهاد . و صعوبت فرا رفتن به آسمانها و فرود آمدن از آنها را براى فرشتگانى كه فرود مىآيند يا اعمال آفريدگان را فرا مىبرند ، سهل و آسان نمود . آسمان را ، كه دود بود ، فراخواند ، آسمان مطيع و منقاد بود . هر جزء آن ديگر جزء را نگه داشت . و آن را كه يكپارچه و بسته بود از هم بگشود و شهابهاى درخشان را نگهبان آن شكافها فرمود و آن را به يد قدرت خود از