خطب الإمام علي ( ع ) ( مترجم : شهيدي )
مقدمة 8
نهج البلاغة ( فارسي )
گويندگان و مترسلان عرب از سدهء نخستين هجرت به بعد چنين كردهاند . عبد الحميد بن يحيى عامرى مقتول به سال 132 ه . ق كاتب مروان بن محمد آخرين خليفهء مروانى است . در بارهء او گفتهاند هنر كتابت به عبد الحميد آغاز گرديد . عبد الحميد گفته است : هفتاد خطبه از خطبههاى أصلع را از بر كردم و اين خطبهها در ذهن من پى در پى ( چون ) چشمهاى جوشيد . و ابو عثمان جاحظ ( م - 255 ه . ق ) كه او را امام ادب عربى شمردهاند و مسعودى وى را فصيحترين نويسندگان سلف دانسته است پس از نوشتن اين فقره از سخنان امام « قيمة كلّ امرىء ما يحسن » . چنين نويسد : اگر از اين كتاب جز همين جمله را نداشتيم ، آن را شافى ، كافى ، بسنده و بىنياز كننده مىيافتيم . بلكه آن را فزون از كفايت و منتهى به غايت مىديديم و نيكوترين سخن آنست كه اندك آن تو را از بسيار ، بىنياز سازد و معنى آن در ظاهر لفظ آن بود . ابن نباته عبد الرحيم بن محمد بن اسماعيل ( م - 374 ه . ق ) كه از اديبان بنام ، و خطيبان مشهور عرب است و در حلب در عهد سيف الدوله منصب خطابت داشته است ، گويد : از خطابهها گنجى از بر كردم كه هر چند از آن بردارم نمىكاهد ، و افزون مىشود و بيشتر آنچه از بر كردم يك صد فصل از موعظتهاى على بن ابى طالب است . زكى مبارك در كتاب « النّثر الفنّى » آنجا كه از سبك ابو اسحاق صابى ( م - 380 ) سخن مىگويد فقرهاى از نوشتهء صابى را آورده و چنين نويسد : اگر ما اين عبارت را با همانند آن كه شريف رضى از گفتار على آورده برابر كنيم ، مىبينيم صابى و شريف رضى هر دو از يك آبشخور سيراب شدهاند . پژوهنده هرگاه خطبهها و رسالههاى اديبان عرب و بلكه شعرهاى شاعران عربى زبان پس از اسلام را بررسى كند ، خواهد ديد كمتر شاعر و اديبى است كه معنيى را از سخنان على ( ع ) نگرفته و يا گفتهء او را در نوشته و يا سرودهء خويش تضمين نكرده باشد .