سيد محمد جزائري

75

نابغه فقه وحديث ، سيد نعمت الله جزائري

و در افعال مدح و ذم ، وعدم جواز جمع بين فاعل و تمييز ، اين بيت را كه جمع بين آن دو كرده آورده . تزود مثل زاد أبيك فينا * فنعم الزاد زاد أبيك زادا وفرمود كه چندين وجه تأويل دارد كه در شرح نهج الصواب إلى علم الأعراب نوشته‌ايم هر كه بخواهد آنجا را مطالعه كند . متأسفانه اين كتاب به دست ما نرسيده و محتمل است كه همان شرح مناهج الصواب باشد . 24 - طريق السالك في توضيح المسالك : نام اين كتاب را هم در كتاب مفتاح اللبيب برده ( 1 ) و در باب فاعل كه گاهى در خلاف قاعده منصوب آمده ، ومفعول مرفوع . و آن در جايى است كه معنى معلوم است مانند : خرق الثوب المسمار و كسر الزجاج الحجر با نصب مسمار و حجر . 25 - عقود المرجان : تفسيرى است كه در حواشى قرآن مجيد نوشته ، و از تفاسير معتبر خاصه و عامه مأخوذ است . در حواشى أمل الآمل نام آن را برده ( 2 ) و فرموده بر نسقى عجيب است . صاحب رياض العلماء گفته هفتاد هزار بيت ( 3 ) است . استاد تهرانى ( قدس سره ) فرموده ، نام آن العقود والمرجان است و به اين نام آن را ياد كرده ( 4 ) و در الكواكب المنتثرة خطى به عنوان تفسير القرآن نوشته است . اما در نسخه

--> ( 1 ) در الذريعة 15 : 167 هم مذكور است . ( 2 ) در زهر الربيع 2 : 209 نيز آن را ياد كرده است . ( 3 ) رياض العلماء 5 : 255 . و معلوم باشد كه مقصود از بيت ، پنجاه حرف است كه يك سطر معمولى را تشكيل مىدهد . ( 4 ) الذريعة 15 : 304 و 305 .