سيد محمد جزائري
62
نابغه فقه وحديث ، سيد نعمت الله جزائري
ملا عبد اللّه شوشترى متوفى 1021 كه چاپ شده است ، اين حواشى بر نسخهاى خطى از كتاب مزبور مورخ 1093 به خط شيخ محمد بن على جزائرى ( 1 ) ديده شده ( 2 ) و عالم جليل مرحوم سيد آقا امام متوفى به سال 1384 در جزوهاى آنها را تدوين نموده و ( التعليقات اليسيرة ، ذات الفوائد الكثيرة ) ناميده است . 16 - حواشى نهج البلاغة : شرحى است مختصر كه در حواشى آن كتاب نوشته و ( الحواشي الضافية والموازين الوافية ) اش ناميده و به عنوان حواشى در شرح حال او نوشتهاند ( 3 ) . صاحب رياض العلماء در اوائل ترجمه جدّ اعلى گفته « او را شرحى است بر نهج البلاغه كه در حواشى آن كتاب نوشته شده و در اواخر ترجمه گفته مؤلفات ديگرى داشته كه از آنها است : حواشى او بر نهج البلاغه كه به سبك حواشى قرآن نوشته است » ( 4 ) . نگارنده گويد : حواشى مذكور در آخر كلام صاحب رياض همان شرح مذكور در اوائل او است ، و تعدد را كه او پنداشته درست نيست . و مقصود او از سبك حواشى قرآن ، آن است كه اين شرح در مجلدى تدوين نشده و در حواشى نهج البلاغه نوشته شده است و اين هم دليلى بر اتحاد آن دو است . علاّمه تهرانى وعده داده كه حاشيه نهج البلاغه سيد را به عنوان شرح بنويسد ( 5 ) ولى از قلم وى
--> ( 1 ) از شاگردان سيد نعمت اللّه بوده و در صفحه 307 ترجمه شده است . ( 2 ) مصفى المقال : 484 . ( 3 ) تذكره شوشتر : 58 ، و تحفة العالم : 97 . ( 4 ) رياض العلماء 5 : 256 . ( 5 ) الذريعة 6 : 228 ، و اين اشتباه در مصادر نهج البلاغة 1 : 288 نيز آمده .