انديشهء همه جانبه تسليم مىشوند . اما چنين نيست كه همهء مردم عامى ومحدود نگر وناهشيار باشند ، يا كسان ديگر پيدا مىشوند كه مىخواهند مكتب مفروض را از ديدگاه همه جانبه مورد دقت قرار بدهند ، در اين صورت مسلما به تاريكىهايى در مكتب مفروض خواهند رسيد كه كليت را به مخاطره خواهد انداخت . معتقدين به مكتب مفروض با دو مطلب در مقابل اين بن بست آهنين خود را تسليت داده وقانع مىسازند : مطلب يكم - بلى اين مسائل كه شما مىگوييد براى ما تاريك است و ما از عهدهء حل وفصل آنها بر نمىآيم ، بزرگان وبانيان مكتب ما همهء اين تاريكىها را ديده‌اند و آنها را حل وفصل نموده‌اند ، شما هر سؤالى كه داريد به صاحب نظران مكتب ما عرضه كنيد ، يقينا پاسخ آنها را خواهيد شنيد و تا كنون اين اتفاق افتاده است كه همهء بانيان و صاحب نظران هر مكتبى كه با دست بشرى ساخته شده است . نتوانسته‌اند تمام عناصر جزئى وكلى مكتب را از آزمايشگاه 4 = 2 × 2 استخراج نمايند ، بلكه همواره چنين بوده است كه پديدهء علمى وذوقى شخصى وتحرك روانى وفرض وتئورى دست بهم مىدهند ومكتب را به وجود مىآورند . مطلب دوم - امروز شما اين روشنايىها را مخلوط با تاريكىها بپذيريد ، تاريكىها شما را ناراحت نكند ، آينده همهء اين تاريكىها را روشن خواهد ساخت . گويى تحولات روزگار كه معلول كاملًا علمى انكشاف رموز طبيعت و انسان است ، با وعده هاى مكتبها لجاجت مخصوصى دارند كه به جاى تقليل تاريكىها همواره به تاريكىها افزوده وپرده هايى را از همان ظلمتها روى روشنايىهاى پيشين مىاندازد . به اضافهء اين كه جلو گيرى از اخلالگرى تاريكىها در روشنايىها حتى به فرض اين كه تاريكىها خيلى كمتر از روشنايىها بوده باشد ، به تحريكات بايستى ونبايستى از طرف بانيان مكتب وپذيرشهاى تعبدى از طرف اجتماعات مورد نياز است