محمد تقي جعفري
379
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
زمان وفضا وقوانين طبيعت نمودار مىگردد . در دو آيهء ديگر در قرآن مجيد مادهء تمحيص در آزمايشات الهى وارد شده است ، بدين قرار : « إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ اَلْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُه وتِلْكَ اَلأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ اَلنَّاسِ ولِيَعْلَمَ الله اَلَّذِينَ آمَنُوا ويَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ والله لا يُحِبُّ اَلظَّالِمِينَ . ولِيُمَحِّصَ الله اَلَّذِينَ آمَنُوا ويَمْحَقَ اَلْكافِرِينَ . أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا اَلْجَنَّةَ ولَمَّا يَعْلَمِ الله اَلَّذِينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ ويَعْلَمَ اَلصَّابِرِينَ 3 : 140 - 142 . ( 1 ) اگر بر شما زخمى اصابت كرده است به گروه خصم هم مثل همان زخم رسيده است . اين روزگاران را ميان مردم به جريان مىاندازيم و تا خداوند بداند كسانى را كه ايمان آوردهاند و از شما گواهانى بگيرد وخداوند ستم كاران را دوست نمىدارد و تا خالص وتصفيه كند كسانى را كه ايمان آوردهاند وكفار را نابود بسازد . آيا گمان مىكنيد كه شما بدون اين كه خداوند مجاهدين وبردباران شما را بداند ، مىتوانيد به بهشت وارد شويد ) . از آيات فوق معلوم مىشود : اولا - مقصود از آزمايش تحصيل علم به حقيقت آزمايش شده نيست ، بلكه مقصود ونتيجه عبارت است از خالص شدن وتصفيه گشتن . ثانيا - جملهء « ولما يعلم الله الذين » به خوبى روشن مىسازد كه مقصود از ظهور علم خداوند ، نقش بستن كارهاى بندگان در پهنهء هستى وواقعيت است ، زيرا مسلم است كه علت وانگيزهء واقعى ورود به رضوان الله ولقاء الله وايام الله ، خود اعمال صالحه ورشد اختيارى شخصيت انسانى است نه علم خداوندى . آيهء دوم به اين قرار است : « قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ اَلَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ اَلْقَتْلُ إِلى مَضاجِعِهِمْ
--> ( 1 ) سوره آل عمران ، آيهء 135 تا 137 . .