آن چه را كه خدا بخواهد ) . براى توضيح اين آيات مىگوييم : مقصود از مشيت الهى غير از ارادهء حتمى او است كه به معناى فعليت مشيت ومقدمهء قطعى صدور كار است ، تا به مجرد وجود يا بروز مشيت الهى كار مفروض حتمى الوقوع باشد ، لذا در هيچ يك از آيات قرآنى اراده خداوندى به كارهاى اختيارى انسانها متعلق نگشته است . مثلًا در موردى در قرآن ديده نمىشود كه خداوند بفرمايد : ما اراده كرديم كه فرعون كفر بورزد ، شيطان تكبر نمايد ، ابو لهب با پيامبر به پيكار برخيزد . قاتل تبهكار آدم بكشد . فاسق زنا و لواط وقمار كند . براى همين است كه ارادهء حتمى از وقوع مراد الهى قابل تخلف نيست . مشيت الهى تنها زمينهء سلطهء مطلقه الهى را در جهان هستى اثبات مىكند ، معنى كه هر كس هر چه بخواهد و هر كار انجام بدهد ، در قلمرو حكومت او كه از كران تا به كران مورد مشيت الهى است ، مانند كارگاه بسيار بزرگ كه در تحت سلطهء متصدى تام الاختيار قرار گرفته است ، چنان كه پيچ ومهره وسيم وچرخ وهمهء اجزاء آن كارگاه با فعاليتهايش تحت سلطهء متصدى مزبور است ، همچنين كارگران مطيع ومخالف نيز كه اطاعت ومخالفتشان در همان كارگاه صورت مىگيرد ، از نظر فضا ومكان وزمان ووسائلى كه براى اطاعت يا معصيت در اختيارشان قرار گرفته است ، تحت سلطهء متصدى مزبور است . اين عموميت سلطه واستناد تمام زمينه ها ووسايل كار به متصدى ، تا حدودى مىتواند مشيت الهى را كه عبارت از عموميت سلطه واستناد همهء زمينه ها و وسائل اطاعت و معصيت به خدا است ، توضيح بدهد . و اين سلطهء مطلقه با استناد كار وارادهء انسانها به خود انسانها هيچ گونه منافاتى ندارد ، چنان كه در آيات قرآنى به فراوانى ديده مىشود كه براى خود انسانها مشيت را اثبات مىكند . با همين توضيح مىتوانيم صريحترين آيه را كه مىگويد : « و ما تشاؤن الا ان يشاء الله « تفسير كنيم ، به اين ترتيب كه اگر زمينهء مشيت بندگان مطابق خواست