واضح و روشن كرد ، آدام اسميت انگليسى بود كه در كتاب خود موسوم به ( كيفيت وعلل ثروت ملل اين مطلب را به تحقيقات انيقه نموده . » ( 1 ) مطالبى را كه اقتصاد دانان از زمان متفكر انگليسى در بارهء لزوم تقسيم كار بيان نموده‌اند از اين قرار بوده است : 1 - افزايش ثمرهء كار . 2 - عدم اتلاف وقت . 3 - به دست آوردن مهارت در كار تعيين شده براى فرد . 4 - تعميم كار براى همهء افراد . ملاحظه مىشود كه نتايج 1 و 2 و 3 خالص جنبه اقتصادى داشته و تنها شمارهء چهارم است كه نظر به خود انسان دارد ومىخواهد بىكارى وبطالت را كه بدترين بيمارى فرد و اجتماع است ، با تقسيم كار منتفى بسازد . اما چه بسيارند كسانى كه در هر جامعهاى مبتلا به همين بيمارى بوده ، يا كار را طورى انتخاب مىكنند و يا كارى به آنان تحميل مىشود كه همان بيمارى صورت قانونى به خود پيدا مىكند . بهر حال نتايج مزبوره براى تقسيم كار حتمى ومطلوب است . نكتهاى را كه جلال الدين متذكر مىشود ، خود انسانها را از درون ذات به كار وكوشش تحريك مىكند ومىگويد : حتى اگر چنين فرض شود كه فردى پيدا شود كه همهء مواد معيشت براى او فراهم باشد ، باز بايد جوهر كارى را كه در درون او نهفته است به فعليت بياورد ، زيرا او جزئى از انسانهاى ديگر است كه به كار آنان مستقيم يا غير مستقيم محتاج است و ديگران نيز به آن كار مخصوص كه از دست او بر مىآيد ، نيازمند مىباشند . اين نكته ناشى از همان اصل وحدت انسانها از نظر ماوراى طبيعى است كه بدون

--> ( 1 ) كيفيت وعلل ثروت ملل ، آدام اسميت ، نقل از اصول علم ثروت ملل . .