محمد تقي جعفري
120
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
( ( 2356 ) ) گفت خر گر در غمم ور در ارم قسمتم حق كرد و من زان شاكرم ( ( 2358 ) ) چون كه قسّام اوست كفر آمد گله صبر بايد صبر مفتاح الصله راضىام من قسمت قسّام را كاو خداوند است خاص وعام را اختلاف مردم در بهره بردارى از مواد معيشت مربوط به خدا است ، چه معنا دارد ؟ از آغاز تاريخ تا كنون در هيچ يك از جوامع بشرى ديده نشده است كه همهء مردم از مواد معيشت بيك مقدار و يك نواخت بهره بردارى كنند ، اين اختلاف وتنوع در استفاده از وسايل زندگى به طور عمومى ، بر دو قسم عمده تقسيم مىشود : قسم يكم - اختلاف وتنوع قانونى - مقصود ما از اين قسم عبارت است از اختصاصى كه ضرورتهاى طبيعى وقوانين حاكم بر وجود انسان ايجاب مىكند ، مانند كوتاهى و درازى عمر وهوش واستعداد در به دست آوردن مادهء معيشت وقحطىها وفراوانىها وشرايط محيطى به طور عموم و غير ذلك . قسم دوم - اختلاف وتنوعهاى ساختگى و غير قانونى - ملاك تفكيك اين دو قسم از يكديگر آنقدرها هم مشكل نبوده است كه جوامع بشرى را تا كنون دچار آن همه بدبختىها ونكبت نموده ، زندگى را از مجراى خود منحرف سازد . حد اقل مىتوان گفت : تشخيص اين كه كار وكوشش وتقلا در راه به دست آوردن وسايل زندگى يكى از مهمترين واساسىترين حق زندگى در روى زمين مىباشد ، شايد از بديهىترين قضايا بوده باشد كه كمترين نيازى به انديشه ندارد ، با اين حال تاريخ بشر پر از محروميتهايى است كه نصيب كوشندگان براى تحصيل به مواد زندگى بوده است . از طرف ديگر پيامبران الهى به اضافهء اين كه همواره ارزش كار وكوشش را در درجهء يكم قرار دادهاند ، به اين اصل آسمانى اصرار ورزيدهاند كه همگان بايستى از