محمد تقي جعفري
520
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
( و آنان گفتند : چرا ما در راه خدا نجنگيم در حالى كه ما از وطن خود رانده شدهايم ) . « فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقاتَلُوا وَقُتِلُوا لأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ 3 : 195 . . . » ( 1 ) ( كسانى كه مهاجرت كردند و از وطن خود بيرون رانده شدند و در راه من تن به رنج دادند و پيكار كردند و كشته شدند ، گناهانشان را محو و نابود مىسازم ) . اين گروه از آيات تعلق طبيعى انسان را به وطن خود بيان نموده و محروميت از بهره مندى از وطن را رياضت سخت معرفى فرموده است . به همين جهت است كه در آيهء اول يكى از مواد پيمان الهى محسوبش مىدارد و مىفرمايد : « موقعى كه از شما پيمان گرفتيم كه همديگر را نكشيد و يكديگر را از وطن خود اخراج نكنيد . » ملاحظه مىشود كه آوارگى از وطن را در اهميت مانند كشته شدن متذكر شده ، اجتناب از آن دو را مشمول پيمان قرار داده است . در آيهء بعدى نيكو كارى و عدالت و انصاف را در بارهء كسانى كه اگر چه خارج از دين اسلام مىباشند ، مادامى كه در راه دين بكشتار بر نخاستهاند و مسلمانان را از وطن خود آواره ننمودهاند ، مطلوب معرفى نموده و مىگويد : خدا نيكو كاران و مردم عادل و با انصاف را به طور عموم دوست مىدارد . و بالعكس . نسبت به كسانى كه به جنگ و پيكار بر خاسته و مسلمانان را از وطنهاى خود آواره مىكنند ، از نيكو كارى جلوگيرى مىكند . در آيهء شمارهء 4 استدلال كسانى را كه مىخواهند بجنگند ، به اين كه چرا ما در راه خدا نجنگيم ، با اين كه ما را از وطن و ديار خود بيرون راندهاند ، صحيح مىداند . و همچنين شمارهء پنجم از آيات . گروه دوم - آياتى است كه به طور غير مستقيم محبوبيت وطن را گوشزد مىكند ،
--> ( 1 ) سوره آل عمران ، آيهء 195 . .