محمد تقي جعفري
252
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى
[ گويندگان اين نظريه قتاده و ربيع و ابو مسلم اصفهانى هستند ( 1 ) ] [ و بنا به نقل طبرسى : ابن زيد يا ابو زيد مىگويد : مقصود از قريه : اريحا يكى از آبادىهاى نزديك به بيت المقدس بوده است ] و از نعمتهاى بيت المقدس به طور فراوان هر جا كه بخواهند ، بخورند . آن در كه بنى اسرائيل مأمور شده بودند كه وارد شوند مورد اختلاف است ، بعضى از مفسرين مىگويند : يكى از درهاى بيت المقدس بوده است . بعضى ديگر مىگويند : در هشتم بيت المقدس بوده است كه به نام در حطه ناميده مىشد ، اين نظريه از مجاهد است . گروه سوم مىگويند : در قبهاى بوده كه موسى عليه السلام و بنى اسرائيل به طرف آن نماز مىگذاردند . حطه به معناى استغفار و محو كردن گناهان به وسيلهء توبه است . با نظر به تفاسير معتبر ، موضوع ورود به قريه و سجده و استغفار نمودن بنى اسرائيل براى باز گشت به سوى خدا و محو كردن گناهان بوده است ، نه وسيلهء سقوط بنى اسرائيل به جهت عبادت به غير خدا ، خلاصه ، تمثيل جلال الدين موضوع پرستندگان باطل را به داستان در » حطه « به هيچ وجه صحيح نيست ، زيرا هرگز خداوند بندگانش را در صورت انحراف دستور به انحراف بدتر نمىدهد ، يعنى اگر او را عبادت نكنند دستور نمىدهد كه بت را بپرستند . روايت » سبحان ربى الاعلى و بحمده « ( 2 ) ( پاكيزه است پروردگار اعلاى من و من به سپاس او روى آوردهام ) .
--> ( 1 ) التفسير الكبير ، فخر رازى ج 23 ، ص 90 . . ( 2 ) ذكر سجده نماز . .