محمد تقي جعفري

3

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى

مقدمهء يكم : آيا باز بودن افق جهان و جهان بينى با ايجاد يك مكتب سيستماتيك سازگار است ؟ يك توجه عميق در سيستم نامحدود جهان و امكان روشهاى جهان بينى غير محدود ، به نظر مىرسد كه آرزوى به وجود آوردن يك مكتب سيستماتيك در جهان شناسى اشتباهى است كه يا ناشى از خود خواهى است و يا از كوته نظرى . پيش از همه چيز اين مطلب را ياد آور مىشويم كه ما عشق و علاقهء شديدى براى به دست آوردن مكتب يا يك ايده ئولوژى در خود احساس مىكنيم كه بتواند مبدا و سمت و مقصد زندگانى مادى و معنوى ما را كاملًا تضمين نمايد . با دقتى كافى در مىيابيم كه نه تنها داشتن مكتب مورد عشق و علاقه ما است ، بلكه در صورت نداشتن تكيه گاه مكتبى اضطراب و خلاء روحى دردناكى وجود ما را فرا مىگيرد . مگر بزرگترين و دردناكترين اضطراب قرن ما جز همين بىمكتب بودن چيز ديگرى هم هست ؟ بنا بر اين ، درك اين مسئله كه آيا باز بودن افق جهان و جهان بينى با ايجاد يك مكتب سيستماتيك سازگار است يا نه ؟ نه تنها تصفيهء حساب با يك مسئله علمى محض است كه اگر آن را ندانستيم ، فقط يك مجهول علمى به مجهولات علمى ديگر اضافه خواهد شد ، بلكه اين يك مسئلهء حياتى است كه خواه انديشمندان شرقى و غربى به آن اهميت بدهند يا در مقابل آن بىاعتنا باشند ، تأثير خود را در زندگانى فردى و اجتماعى ما ايجاد خواهد كرد . به هر حال تا آن جا كه امكانات ما را اجازه مىدهد مسئله فوق را مورد بررسى قرار مىدهيم .