حبيب الله الهاشمي الخوئي
78
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة
مگر اين كه اگر بخواهند شبروى كنند از پيش آمادگى داشته وخود را مجهّز كرده باشند كه اگر دشمن نابهنگام روى آورد شما نيز آماده واز پيش براي دفاع در تعبيه بوده وتهيّه ديده باشيد . پس هر گاه بر سر دشمن فرود آييد يا دشمن بر شما فرود آيد بايد لشكرگاه شما در پيش جاهاى بلند يا دامنهء كوهها يا در خم جويها باشد تا شما را از شرّ دشمنان مددى ودر پيش رويتان از آنان سدّ ومانعي بود ، وبايد كه كارزارتان از يك روى يا دو روى باشد ( يعنى جهات ديگر بايد بكوه يا به نهر محفوظ باشد كه دشمن از هر طرف دست نيابد وحمله نكند ) . وديده بأنها وپاسبانهاى لشكر را بر سر كوهها وبر بلندى پشته ها قرار دهيد تا دشمن از رهگذر خوف يا أمن بر سر شما ناگهان فرود نيايد . وبايد كه از پراكندگى بپرهيزيد از اين روى هر گاه فرود مىآييد همگى يك بار فرود آييد ، واگر كوچ مىكنيد همگى يك بار كوچ كنيد . وهر گاه شب فرا رسد وفرود آمديد نيزه ها وسپرها را در گرداگرد لشكر ديوار لشكر كنيد ، وكار نيزه ها وسپرها را به تيراندازان واگذاريد . واگر روز هم در جايى فرود آمديد همين كار كنيد تا مبادا كه در غفلت باشيد وناگهان دشمن بر شما بتازد چه هيچ لشكرى خواه در شب جايى فرود آيند وخواه در روز گرداگرد خود را به نيزه ها وسپرها نگرفتند مگر اين كه گويى در ديوارى قرار گرفتند . وبايد خودتان لشكر را بپاييد ، وبپرهيزيد از خواب تا بيدارى شب بروز آوريد مگر اين كه خواب اندكى مضمضه كنيد . وبايد بدينسان كه گفته أم خوى كنيد وپايدار باشيد تا با دشمن روبروى شويد . وبايد هر روز از شما خبر داشته باشم . ومن بخواست خدا بسرعت از پى شما خواهم آمد وبايد در جنگ تأنّي كنيد واز شتاب دورى جوييد مگر اين كه گاهي فرصت شما را بشتاب در جنگ پس از آنكه حجّت را بر خصم به پند واندرز تمام كرده باشيد دست دهد . ومبادا تا من نيامدم اقدام بجنگ كنيد . مگر اين كه دشمن افتتاح وابتداى به جنگ كند ، يا اين كه دستور من بخواست خدا برسد . والسلام .