حبيب الله الهاشمي الخوئي
231
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة
بعد از آن اشاره مىفرمايد باين كه اين اخبار غيبيه از منبع نبوّت ومهبط وحى ورسالت مأخوذ گرديده واحتمال خلاف در آن بوجه نمىباشد ، وفرمود بخدا سوگند پنهان داشته نشده أم از هيچ كلمه ، يعنى حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه وآله وسلَّم جميع مطالب را بمن اطلاع داد ، يا اين كه پنهان نداشتم هيچ كلمهء را كه لازم بود اظهار آن ودروغ نگفته أم هيچ دروغى ، وبتحقيق كه خبر داده شده أم باين مقام كه مقام اجتماعي خلق است بر من وبر اين روز كه روز بيعت مردمان است با من . آگاه باشيد كه بتحقيق خطاها اسبانى هستند سركش كه سوار شده باشند بر آن صاحبان آن وبر كنده باشند لجامهاى خود را ، پس انداخته باشند در مهالك آتش راكبان خود را ، آگاه باشيد بدرستى كه تقوى وپرهيزكارى شترانى هستند رام كه سوار شده باشند بر آن صاحبان آن ، وداده شده باشند بدستهاى ايشان افسارهاى ايشان ، پس وارد سازند در بهشت عنبر سرشت سواران خود را ، پرهيزكارى راهى است راست وخطاها راهى است باطل وهر يكى را از اين دو راه أهلي است ، پس اگر بسيار شود باطل هر آينه در قديم الزّمان كرده است آن را أهل آن ودر آن زمان بهمان قرار ، واگر كم شده است حقّ در آن زمان پس بسا كه غالب شود آن واميد هست كه منصور باشد أهل آن وهر آينه كم است كه پشت كرده باشد چيزى پس روى آورد . سيّد رضى رضى اللَّه عنه بعد از أداء خطبه فرموده كه مىگويم من بدرستى در اين كلام امام عليه السّلام كه كوتاه ترين لفظ است از موارد حسن چيزى هست كه نمىرسد بآن مواضع وقوع تحسين ، يعنى فكرها كه ادراك حسن كلام را ميكنند وتعداد محاسن آن را مىنمايند وبدرستى كه بهرهء تعجب از اين كلام بيشتر است از بهرهء خود پسندى ، يعنى تعجب فصحا از بدايع حسن أو بيشتر است از بهرهء عجب بسبب استخراج نكات رائقه ولطائف فايقهء آن ، بجهة اين كه بسا بدايعى در آن هست كه عقل آن را بنور بصيرت ادراك مىنمايد ، ولى زبان بيان از تعبير وتقريرش عاجز وقاصر است .