ابن ميثم البحراني ( مترجم : صاحبي )

368

شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي )

روى بر مىتابند ، و او در كنج خلوت و تنهائيش غمگين مىماند . 84 - اغنى الغنى العقل . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : بزرگترين توانگريها عقل است . شارح گويد : هر كه داراى خردى سالم و طبيعى راست و استوار باشد او توانگرترين مردم است اگر چه برايش ثروتى و مالى هم نباشد چون نيازمندى مالداران به خردمندان بسى بيشتر و كاملتر از نياز آنها به توانگران است . و بايد بدانى كه ظاهر اين كلمه با معناى گفتار پيشين امام ( ع ) : » افقر الفقر الحمق « يكى است ، و همچنين مفهوم اين كلمه با منطوق آن كلمه يكى است پس هر يك از آن دو كلمه توضيح دهندهء ديگرى است و تصريحى است بر آنچه التزاما فهميده شده . 85 - الطامع فى وثاق الذّل . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : طمع كننده در بند خوارى است . شارح گويد : يعنى تا مىتوانى پيرامون طمع نگرد ، چون هر كه به رشتهء طمع چنگ در آويزد در بند خوارى و پستى افتد . 86 - احذروا نفار النّعم فما كل شارد بمردود . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : از رميدن نعمتها بپرهيزيد كه هر رميده اى باز آورده نشود . شارح گويد : نفار من نفرات الدابة با الكسر نفارا و تنفر با الضّم نفورا ، چهار پا گريخت مشتق است و شرد البعير يعنى اشتر بگريخت و از باب دخل است و شرادا به كسر ( ش ) نيز آمده است و آن كه مىگريزد شارد و شرود گويند . يعنى ، هر گاه نعمتهاى فراوانى به تو روى آورد و شكار دستها در دستت قرار گرفت بكوش تا آن نعمتها را به قيد و بند سپاس و بزرگداشت و خدمت و احترام هميشگى مقيّد نمايى ، چه آن كه سپاسگزارى نعمت دهنده بر شخص مورد نعمت بر اساس عقل و نقل واجب است ، و از گريز و فرار نعمت با ترك كردن اداى حقش بپرهيز چون هر رميده اى باز نگردد . 87 - اكثر مصارع العقول تحت بروق الاطماع . امير مؤمنان ( ع ) فرمود : بيشترين محل افتادن خردها زير ( تصوّر ) پديد آمدن طمعهاست . شارح گويد : مصارع جمع مصرع بر وزن مجمع از ( ريشهء ) صرع است و آن بيمارى و بلاى معروفى است ، و بروق هم جمع و هم مصدر ( به كار رفته ) است و مقصود در اين جا