10 - سفت شدن سر بندهاى استخوان و بسته شدن آنها به سبب خلط غليظى است كه بدان ريخته مىشود و دشوارى تحليل آن . اينها بخشى از بيماريهايى است كه از پر بودن معده و تداخل در غذا پديد مىآيد پس پرخورى اگر چه از يكى از اين بيمارى و امثال آن خالى است لكن از ديگرى خالى نمىباشد ، و اگر در مدّت كمى از آن بيمارى خالى باشد از علَّت نزديكش خالى نيست و به زودى در پى سبب قريبش مىآيد ، و حاصل شدن آن يا سببش در بدن بيمارى است ، و همهء آنها با سلامتى سازگار نمىباشد . تنبيه - بايد بدانى كه ممكن است منظور از تندرستى سلامتى نفس از بيماريهاى روحى باشد كه به سبب پرخورى عارض مىشود به دليل اين كه حسّ و استقرار دلالت مىكند بر اين كه پر بودن شكم زيركى را از بين مىبرد ( 1 ) . چون حواس به خاطر بخارهاى فراوانى كه از تخمه متصاعد مىشود كند مىگردد و نيز دليل بر اين است كه نازكدلى را بر طرف و موجب سنگدلى مىشود و تمامى اين امور در خوبيها را بر روى نفس و روح مىبندد و آن را به سياهى صورتهاى جسمانى مىآلايد و مانع آمادگى براى پذيرش رحمت مىكند و آن بيمارى بزرگ ( روحى است ) كه بزرگترين بيمارى جسمانى در برابر آن كوچك و ناچيز است و آن با سلامتى نفس منافات دارد در اين صورت پرخورى با تندرستى بطور كلى مخالف و با اقسام سلامتى تضادّ دارد . پس اى برادر به ديدهء انصاف بنگر كه ديگران ( غير على ( ع ) ) را در برابر درياى وجود او نهرهايى مىيابى بلكه شب پرگانى هستند كه در روز ظاهر شده‌اند ( در برابر خورشيد نمودى ندارند ) آيا آب اندك با دريا قابل مقايسه مىباشد و هر گاه اسرار اين كلمه را با باقى سخنان آن حضرت در اين مورد بنگرى محقّق مىشود كه او از علم طبّ بر امورى مطلع شده است كه پزشكان دانا بر آن مطلع نشده‌اند و با يك نظر بر حالاتى مطلع مىشود كه آن سوى خرد حكيمان است اين آگاهى لدّنى است و بى آن كه بحثى كند و مطلبى به دست آورد يا بر روى كتابى در افتد و مطالعه كند ، برايش حاصل شده است ، شعر : اگر جالينوس در طبّش او را درك مىكرد در برابرش شاگردى بود ( 2 ) .

--> ( 1 ) البطنة تذهب الفطنة ، حديث مشهورى است كه به امير مؤمنان عليه السلام منسوب مىباشد . ( 2 ) لو ان جالينوس قى طبه ادركه كان تلميذا