حاج ملا هادي السبزواري

505

شرح مثنوى

( ( 4098 ) ) مىكشاند مكر برقت بىدليل * در مفازه مظلمى شب ميل ميل ن 1243 14 - ك 412 29 مفازه : بيابان . ميل : سه هزار ذراع ، يا چهار هزار ذراع . و به عبارت ديگر ، ثُلثِ فرسخ . ( ( 4104 ) ) راه كردى ليك در ظن چو برق * عشر آن ره كن پى وحى چو شرق ن 1243 20 - ك 412 32 راه كردى : جواب آن است كه آن گمراه گفت من سفر كردم . . . ، به اينكه بلى ره نوردى ، ولى در ظن و شك ، و نور برق ، نه شمس حقيقت . و اين از صنعت قول بالموجب باشد . مثل : و قالوا قد صفت منّا قلوب فقد صدقوا و لكن عن و داد ( ( 4105 ) ) ظَنُّ لا يُغنى مِنَ الحَق خوانده اى * وز چنان برقى ز شرقى مانده اى ن 1243 21 - ك 412 33 ظن لا يُغنى : اشارت است به كريمهء * ( « إِنَّ اَلظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ اَلْحَقِّ شَيْئاً » 10 : 36 ( 1 ) . يعنى بدرستى كه گمان بىنياز نمىكند از حق يقين - اصلا . ( ( 4111 ) ) مىگريزى همچو يوسف ز اندهى * تاز يَرتَع نَلعَب افتى در چهى ن 1244 5 - ك 412 36 يرتع : اشارت است به كريمهء * ( « أَرْسِلْه مَعَنا غَداً يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ » 12 : 12 ( 2 ) . در چهى : چاه طبيعت است . ( ( 4117 ) ) گويدش عيسى بزن در من دو دست * اى عمى كحل غريزى با منست ن 1244 11 - ك 412 39 عمى : كور . غريزى : طبيعى و ذاتى ، چون حرارت غريزيه . ( ( 4120 ) ) كار و بارى كه ندارد پا و سر * ترك كن هى پير خر اى پير خر ن 1244 14 - ك 412 40 اى پير خر : دوم تأكيد اوّل است . يا معنى آن است كه اى پسر ، خدمت و ملازمت پير را به جان بخر .

--> ( 1 ) - قرآن كريم ، سورهء يونس ، آيهء 36 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء يوسف ، آيهء 12 . .