حاج ملا هادي السبزواري

329

شرح مثنوى

و در هر آيه درنگ مىفرمود و تأمل مىفرمود ، تا به آيهء * ( « أَ فَرَأَيْتُمُ اَللَّاتَ وَاَلْعُزَّى وَمَناةَ اَلثَّالِثَةَ اَلأُخْرى » 53 : 19 - 20 ( 1 ) رسيد ، و درنگ فرمود . و شيطان در گوش خلق خواند كه تلك الغرانيق العلى منها الشفاعة ترتجى . مشركين خوش دل شدند كه پيغمبر بتهاى ما را تبجيل نمود و بستود . پس در هنگام سجده با مؤمنين موافقت كردند . و اين تبجيل نمىرسد كه معنى اين است كه اينها بتهاى بلند مرتبهء ايشانند و از اين بتها شفاعت اميد دارند كه مىگويند * ( « هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ الله » 10 : 18 ( 2 ) . و بعضى از بىباكان اين را جزء سوره دانستند . اين است كه مولوى فرمود فتنه بد از سوره نبود . ( ( 1531 ) ) جمله كفار آن زمان ساجد شدند * هم سرى بود آن كه سر بر در زدند ن 1118 8 - ك 375 16 سرى : به كسر اوّل . سر بر در : نفرمود سر بر زمين زدند ، از جهت آن كه در اسلام باز نشد و موفق نشدند ، ولى آن سجده شان به موافقت مسلمين مثل آمدن به باب الاسلام و سرى بر در زدن بود . ( ( 1535 ) ) كو زننده كو محل انتقام * اين خيالى گشته است اندر سقام ن 1118 12 - ك 375 19 خيالى گشته : يعنى تنِ آن مريض بسكه رقيق و ضعيف شده بود ، به منزلهء شبح خيالى بود در لطافت و عدم ثقل بر دماغ . ( ( 1538 ) ) مرده از يك روست فانى در گزند * صوفيان از صد جهت فانى شدند ن 1118 15 - ك 375 21 از صد جهت فانى : يك بار ميرد هر كسى بىچاره جامى بارها ( ( 1540 ) ) گر چه كُشت اين قوم را حق بارها * ريخت بهر خونبها انبارها ن 1118 17 - ك 375 22 انبارها : بلكه در حديث قدسى فرمود « وَمَن قَتَلتُه فَعَلَّى دِيَتُه وَمَن عَلَىَّ دِيَتُه فَأنَا دِيَتُه » ( 3 ) . ( ( 1543 ) ) و الله از عشق وجود جان پرست * كشته بر قتل دوم عاشقتر ست ن 1118 20 - ك 375 23 و الله از عشق : چند نسخه چنين است ، ولى بايد « از عشقت » باشد .

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء و النجم ، آيهء 20 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء يونس ، آيهء 18 . . ( 3 ) المنهج القوي ، ج 4 ، ص 398 . .