حاج ملا هادي السبزواري
256
شرح مثنوى
خفّاش ، و مشربِ اعذب و نورِ اقهر را نتواند رسيد . لا احب الآفِلِينَ : خليل - عليه السلام - فرمود : دوست ندارم غروب كنندگان را . ( ( 96 ) ) از قزح در پيش مه بستى كمر * ز ان همه رنجى زوَ انشَقَّ القَمَر ن 1047 13 - ك 353 19 رنجى : در نسخه اى « ترسى » . و رنج به فرج أنسب است . * ( اِنْشَقَّ اَلْقَمَرُ 54 : 1 ( 1 ) : يعنى در قيامت ، قمر شقّ مىشود به داخل شدن نور قهّار وجوبى و فانى شدن آن . ( ( 97 ) ) مُنكرى اين را كه شمسٌ كُوِّرَت * شمس پيش تُست اَعلى مَرتَبَت ن 1047 14 - ك 353 19 شمس كوّرت ( 2 ) : بساط خورشيد پيچيده مىشود . ( ( 98 ) ) از ستاره ديده تصريف هوا * ناخوشت آيد اِذَا النَّجمُ هَوى ن 1047 15 - ك 353 20 النجم هوى ( 3 ) : ستاره ساقط مىشود . ( ( 103 ) ) جز مگر مفتاح خاص آيد ز دوست * كه مقاليد السماوات آنِ اوست ن 1047 20 - ك 353 22 مقاليد السماوات ( 4 ) : كليدهاى آسمانهاى صورى و معنوى . و اين بيت استثنا از پند ماست . ( ( 104 ) ) اين سخن همچون ستاره ست و قمر * ليك بىفرمان حق ندهد اثر ن 1047 21 - ك 353 23 اين سخن : يعنى كلام ، به اعتبار معنى . ( ( 105 ) ) اين ستاره بىجهت تأثير او * مىزند بر گوشهاى وحى جو ن 1047 22 - ك 353 23 اين ستاره بىجهت : بطور توصيف بايد خوانده شود . و مراد كلام قلبى است و نطق نفس ناطقه كه مجرّد است .
--> ( 1 ) اقتباس از قرآن كريم ، سورهء قمر ، آيهء 1 . . ( 2 ) اقتباس از قرآن كريم ، سورهء تكوير ، آيهء 1 . . ( 3 ) اقتباس از قرآن كريم ، سورهء مرسلات ، آيهء 8 . . ( 4 ) قرآن كريم ، سورهء زمر ، آيهء 63 . .