حاج ملا هادي السبزواري
57
شرح مثنوى
( ( 1120 ) ) پيش افتد آن بز لنگ پسين * اضحك الرّجعى وجوه العابسين ن 438 3 - ك 154 39 اَضْحَكَ الرُّجْعى وُجُوه الْعابِسين : يعنى بشكفت و منبسط ساخت رجوع به پروردگار رويهاى دلهاى عبوس و قبض از فراق و بُعد را . ( ( 1122 ) ) پا شكسته مىروند اين قوم حج * از حرج راهيست پنهان تا فرج ن 438 5 - ك 155 1 از حرج : تنگى مثل قوله تعالى * ( ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي اَلدِّينِ مِنْ حَرَجٍ 22 : 78 ( 1 ) . ( ( 1131 ) ) گر درين مكتب ندانى تو هجا * همچو احمد پرّى از نور حجا ن 438 14 - ك 155 6 هجا : حروف مقطعه و در نسخ ندانى به نفى است و مكتب سفلى مراد خواهد بود و مىشود اثبات باشد و مكتب علوى باشد يعنى مكتب علمتنا و به درس * ( عَلَّمَكَ ما لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ 4 : 113 ( 2 ) و دبستان اَدَّبَنى رَبّى فَاَحسن تَأديبى ( 3 ) و حروف مقطَّعه الم الف حرف ذات و لام حرف عقل كلى و ميم حرف محمد و همچنين حم حاء حق و ميم محمد و يس ياء هو و سين انسان و ازين قبيل باقى كه جاى تفصيل نيست . همچو احمد پرى : مملوّى . از نور حجا : عقل . ( ( 1132 ) ) گر نباشى نامدار اندر بلاد * كم نيى الله اعلم بالعباد ن 438 15 - ك 155 6 كم نيى : يعنى اگر در ملاء اسفل نام نداشته باشى در ملاء اعلى نام نامى دارى . ( ( 1133 ) ) اندر آن ويران كه آن معروف نيست * از براى حفظ گنجينهء زريست ن 438 16 - ك 155 7 معروف نيست : اشارتست به انا عند المنكسرة [ قلوبهم ] كه در فهرست اين ابياتست : حق را به غير دل نبود منزل دگر آن هم دل شكسته دلان نى دل دگر ( ( 1135 ) ) خاطر آرد بس شكال اينجا و ليك * بگسلد اشكال را استور نيك ن 438 18 - ك 155 8
--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء حج آيهء 78 . . ( 2 ) قرآن كريم سورهء نساء آيهء 113 . . ( 3 ) جامع صغير ج 1 ص 14 . .