حاج ملا هادي السبزواري

58

شرح مثنوى

غلو : به غين معجمه . ( ( 434 ) ) طهّرا بيتى بيان پاكى است * گنج نورست از طلسمش خاكى است ن 22 3 - ك 11 21 طهّرا بيتى : اشارت است به كريمهء * ( وَعَهِدْنا إِلى إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَاَلْعاكِفِينَ وَاَلرُّكَّعِ اَلسُّجُودِ 2 : 125 ( 1 ) يعنى پيمان گرفتيم از ابراهيم و اسماعيل آن كه پاك كنند خانه را براى طواف كنندگان و معتكفان و راكعان و ساجدان مولوى به تأويل اشارت فرموده كه چنان كه خانهء ظاهر را بايد پاك داشت خانهء دل را كه بيت الحرام باطنى است بايد پاك داشت از پليديهاى باطنى كه صفات رذيله باشد . و بنا بر اين تأويل طايفين و زايرين خاطر ملكيه از الهامات و واردات و انديشه‌ها و تصورات حسنه و مانند اينها خواهد بود ، حتى ملايكهء موكلين و عقول قديسين و روحانيت ائمهء طاهرين بحسب تخلق به اخلاق ايشان و معتكفان اين خانه خاطر ربانيه ، كه سهل تسترى آن را نقر الخاطر نامد و علامت آن ثقوب و دوام و ثبات است . و همچنين ملكات حميدهء علميّه و عمليه كه از ملايكهء داخله‌اند كه مسدد به سوى صوابند و منوره اين است كه ملكه و ملك از يك مادهء حروف مأخوذند و راكعان و ساجدان اين بيت جميع قواى مدركه و محركه و طبيعيه كه اطاعت نفس نطقيه قدسيه مىكنند باذن الله تعالى . ( ( 437 ) ) آن وزيرك از حسد بودش نژاد * تا به باطل گوش و بينى به او داد ن 22 70 - ك 11 24 نژاد : به ژاى فارسى ، اصل و نسب . ( ( 440 ) ) بينى آن باشد كه او بويى برد * بوى او را جانب كويى برد ن 22 10 - ك 11 25 بويى برد : قايلى گويد : بهر گل مىرسد مىبويد اين دل نمىدانم كه مىجويد اين دل ( ( 445 ) ) ناصح دين گشته آن كافر وزير * كرده او از مكر در لوزينه سير ن 22 15 - ك 11 29 لوزينه : هر چيزى از خورشها كه با مغز بادام پخته و ساخته باشند چه ، لوز بادام باشد . ز ان على ( ع ) فرمود نقل جاهلان بر مزابل همچو سبزه است اى فلان ن ندارد - ك 11 32 زان على فرمود : قال على - عليه السلام - نَقلَ الجاهِلِ كَرَوضَةٍ فى مزبلَة ( 2 )

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء بقره ، آيهء 125 . ( 2 ) احاديث مثنوى ص 44 : نعمة الجاهل . . . و نيز تنبيه الخواطر ص 271 . .