( ( 2052 ) ) شُه بر آن عقل و گزينش كه تر است * چون تو كان جهل را كشتن سزاست ن 296 13 - ك 110 29 شه : به ضم شين ، كلمهء تعيير ، كه در حين نفرت و كراهت گويند . ( ( 2059 ) ) چون ابو بكر از محمد برد بو * گفت هذا ليس وجه كاذب ن 296 20 - ك 110 33 گفت هذا ليس وجه كاذب : خبرِ « ليس » محذوف است ، كه مثل « هنا » باشد . و « هذا » به معنى « خذ ذا » باشد . و مراد به وجه ، وجه الله است . ( ( 2066 ) ) پس ره پند و نصيحت بسته شد * امر اعرض عنهم پيوسته شد ن 297 6 - ك 110 38 اعرض عنهم : « ميم » در نظم مضموم است ، و اصل در ميم جمع ضمه است ، و تتمهء آيه : * ( وَاِنْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ 32 : 30 ( 1 ) . ( ( 2067 ) ) چون دوايت مىفزايد درد پس * قصه با طالب مگو بر خوان عبس ن 297 7 - ك 110 38 قصه با طالب مگو : يعنى چون درد طلب دوايت را مىفزايد ، قصه بىهوده بر طالب مخوان ، كه امر طلب عظيم است . سورهء عبس بخوان تا مرتبهء طالب را بدانى . و در بعض نسخ : « قصه بر طالب بخوان » ، يعنى قصهء قرآنى بخوان كه سورهء عبس باشد . گويند اين آيات نازل شده در شأن عبد الله بن ام مكتوم كه اعمى بوده . روزى حضرت ختمى ( ص ) نشسته بود با صنا ديد و اعيان و عرب و آنها را به اسلام دعوت مىكرد و به خدا دلالت مىنمود . عبد الله وارد شد و عرض كرد : يا رسول الله علمّنى ممّا علَّمك الله ، و ندا مىكرد و تكرار مىنمود . و چون نابينا بود ، نمىدانست كه حضرت مقبل بر غير اوست ، و قطع كلام حضرت را نمود تا ظاهر شد آثار كراهت در روى حضرت ، و اقبال داشت بر قومى كه با آنها تكلم مىفرمود . پس اين آيات نازل شد و حضرت بعد از اين او را گرامى مىداشت . و اين معصيت نبود ، زيرا كه عبوس و انبساط وجه نسبت به نابينا در حد استواء است و بر او شاقّ نيست . و عتاب خدا از باب ترك اولى و اخذ به اكمل مكارم اخلاق بود و تنبيه بر عظم شأن مؤمن مستر شد و حثّ اكيد بر طلب . و بعضى گفته‌اند كه چون سوء ادبى از او صادر شد كه قطع كلام پيغمبر نمود ، پس نيكو بود تأديب او . خاصه چنان كه مولوى اشارت فرموده از باب الناس على دين ملوكهم ، استمالهء ايشان و تابعين به اسلام منظور حضرت بوده ، و ليك عتاب خدا از اين جهت بود كه توهّم نشود كه اعراض پيغمبر از جهت فقر او و اقبال بر ديگران به جهت رياست ايشان باشد . و جبائى گويد كه اين بعد از نهى معصيت است ، نه قبل . و بعضى قائلند كه آيه نازل شده در شأن كسى كه در نزد پيغمبر حاضر بود و آن عبوس نمود با ابن ام مكتوم . و مكارم اخلاق آن سرور به

--> ( 1 ) - قرآن كريم ، سورهء سجده ، آيهء 30 . .