حاج ملا هادي السبزواري

269

شرح مثنوى

است به فوقيّت - انوار عقليه از انوار معقولات و عقول كليّه كه انوار قاهره‌اند به ترتيب أنيقى كه دارند ، كه بهتر آن است كه به ضمير منير آگاه حوالت شود . چون نه سر پيداست وصفش را نه بن نيست لايق بيش از اين گفتن سخن ( ( 821 ) ) ز آنكه هفصد پرده دارد نور حق * پرده‌هاى نور دان چندين طبق ن 239 6 - ك 91 45 ز انكه هفصد : در حديث است كه إنَّ لِلَّه سَبعينَ ألف حِجاب مِن نُورٍ وَظُلمَةٍ ( 1 ) و به اين پرده‌ها اشارت نموديم . و نكته در « هفصد » آن است كه لطايف انسانيه - كما مرّ - هفت است ، و هر يك از آنها مظهر صد اسم خداوند - جلّ شأنه - است ، كه در حديث شريف اشارت به آنها شده كه : إنَّ لِلَّه تِسعَةٌ وَتِسعينَ إسماً مَن أحصاها وَجَبَت لَه الجنَّةُ ( 2 ) . و اسمها در كتب مذكور و در السنه و افواه مشهور است ، مگر يك اسم اعظم ، كه مستور است . و در احاديث است كه هُوَ الاسمُ المَكنُونُ المخزوُنُ عِندَه ( 3 ) . پس با او ، صد مىشود و پرده‌هاى نورانى و ظلمانى ، كه در حديث ديگر به آنها اشارت شده ، مراتب روحانيه و جسمانيه است ، كه مجملى مذكور شد . و نكته تعيين عدد آن حديث به اعتبار ترفع هفت است به هفتاد ، و تعداد اسماى حسناى خدا را هزار به اعتبارى . چندين طبق : طبقات ، مراتبى است كه هر نوعى و صنفى دارند . ( ( 824 ) ) و آن صف پيش از ضعيفىّ بصر * تاب نارد روشنايى پيشتر ن 239 9 - ك 92 1 تاب نارد : چه افق اعلاى هر نورى ، افق ادناى نور پيشتر است . و مأنوسِ به نور تحت ، از نور فوق وحشت دارد ، مثل آن كه در حديث شريف است كه « ابو ذر طاقت ندارد كه بشنود آن چه را سلمان - رضى الله عنهما - رسيده است . ( ( 826 ) ) احولىها اندك اندك كم شود * چون ز هفصد بگذرد اويم شود ن 239 11 - ك 92 2 چون ز هفصد بگذرد : يعنى صاحب حجاب ، به قدر حجاب خود ، شرك خفى و احولى دارد ، تا پرده‌ها همه مفقود شود . پس آن كم شده بحرى شود . و در حديث است كه إنَّ دَبيبَ الشِّركِ فىِ اُمَّتىِ أخفى مِن دَبيبِ النَّملَةِ السِّوداءِ عَلَى الصَّخرةِ الصَّمّاء فى اللَّيلَةِ الظُلماء ( 4 ) ( ( 828 ) ) سيب و آبى خاميى دارد خفيف * نه چو آهن تابشى خواهد لطيف ن 239 13 - ك 92 3 لطيف : مراد به تابش لطيف ، شعلهء نفاذ و غوّاص در دل آهن است .

--> ( 1 ) عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 106 . . ( 2 ) توحيد صدوق ، ص 195 . . ( 3 ) الميزان ج 13 ص 244 به نقل از كتاب التوحيد بحار الانوار . . ( 4 ) معانى الاخبار ص 379 . .