حاج ملا هادي السبزواري
156
شرح مثنوى
( ( 2556 ) ) هيچ كس بر مرگ غم نوحه كند * بر هلاك دشمنان مو بر كند ن 127 3 - ك 52 5 بر هلاك دشمنان مو بر كند : اين بهتر است از آن چه در نسخهء ديگر است . ( ( 2557 ) ) رو به خود كرد و بگفت اى نوحه گر * نوحه ات را مىنيرزند آن نفر ن 127 4 - ك 52 5 نفر : گروه . ( ( 2558 ) ) كژ مخوان اى راست خواننده مبين * كَيفَ آسى خلف قوم آخرين ن 127 5 - ك 52 6 مبين : به ضم ميم . كيف آسى : اشارت است به قول حق تعالى : * ( فَكَيْفَ آسى عَلى قَوْمٍ كافِرِينَ 7 : 93 . ( 1 ) يعنى چگونه محزون مىشوم بر قوم كافرين ؟ ( ( 2562 ) ) بر چه مىگريى بگو بر فعلشان * بر سپاه كينهء بد نعلشان ن 127 9 - ك 52 8 بد نعلشان : بد قدمشان از بهشت . ( ( 2569 ) ) از بهشت آورد يزدان بندگان * تا نمايدشان سقر پروردگان ن 127 16 - ك 52 11 بندگان : اين بهتر است از بردگان ، كه در بعض نسخ است . اگر چه برده به معنى بنده آمده است ليكن در خلق نسبت به خدا گفته نمىشود . سقر پروردگان : مراد اهل دنيا و ابناء سقر طبيعتند كه * ( إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ 9 : 49 . ( 2 ) ( ( 2570 ) ) اهل نار و اهل نور آميخته * در ميانشان كوه قاف انگيخته ن 127 19 - ك 52 14 كوه قاف : مراد قاف قلم است ، كه عقل كل است . و قاف قلب است كه در اهل نور بالفعل است . ( ( 2572 ) ) همچو در كان خاك و زر كرد اختلاط * در ميانشان صد بيابان و رباط ن 127 20 - ك 52 15 صد بيابان و رباط : بلكه از در دوست تا به كعبهء دل عارفان را هزار و يك منزل ( ( 2573 ) ) همچنان كه عقد در درّ و شبه * مختلط چون ميهمان يك شبه ن 127 21 - ك 52 15 عقد در : يعنى در عقد كه گردن بند است . شبه : سنگى است معروف .
--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء اعراف ، آيهء 93 . . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء توبه ، آيهء 9 . .