* ( إِنَّه كانَ فَرِيقٌ مِنْ عِبادِي يَقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنا وَاِرْحَمْنا وَأَنْتَ خَيْرُ اَلرَّاحِمِينَ فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّى أَنْسَوْكُمْ ذِكْرِي وَكُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ 23 : 109 - 110 ( 1 ) خطاب به اهل جهنّم است كه عرض مىكنند * ( رَبَّنا أَخْرِجْنا مِنْها 23 : 107 . . . ( 2 ) ، مىفرمايند تكلَّم مكنيد كه بدرستى كه بودند فريقى از بندگان من كه مىگفتند پروردگارا ايمان آورديم ، پس بيامرز ما را و رحم بفرما و تو بهترين رحم كنندگانى . پس شما سخريه و استهزا به ايشان مىكرديد تا آن كه فراموشاندند ايشان از دل شما ياد مرا و بوديد شما كه بر ايشان مىخنديديد . و معنى اين مصراع مولوى آن است كه يا اهل السمو اى اهل علو مرتبة به سبب تحصيل معارف « اتخذتموهم سخرياً » را از قرآن بخوانيد تا « أنسوكم ذكرى » تا اقتدار اولياى خدا را بدانيد . و « ميم » انسوكم بايد به ضمه خوانده شود از جهت موافقت روى و اصل در ميم جمع ضم است . مردمش چون مردمك ديدند خرد در بزرگى مردمك كس پى نبرد ن ندارد - ك 35 27 مردمش چون مردمك ديدند خرد : وصف صاحب دل است كه انسان كامل باشد به اينكه او به صورت خرد است و به معنى بزرگ كه ظلّ خداى اكبر است چون مردمك كه مردمى به آن است ، چه آدميت به خدمت انسان كامل است و خدمت و عمل به ديد است و ديد به مردمك است و حال آن كه به صورت بسيار كوچك است . ( ( 1682 ) ) صد هزاران نيك و بد را آن بهى * مىكند هر شب ز دلهاشان تهى ن 83 7 - ك 35 29 بهى : از بهاء ، به معنى روشنى است . هر شب : به از هر دم است ، كه در نسخ چاپ است . به قرينهء بعد كه : روض دلها را . . . ( ( 1686 ) ) پيشهء زرگر به آهنگر نشد * خوى آن خوش خو به آن منكر نشد ن 83 11 - ك 35 31 منكر : مقابل معروف . ( ( 1687 ) ) پيشه‌ها و خلقها همچو جهيز * سوى خصم آيند روز رستخيز ن 83 12 - ك 35 31 جهيز : عربى ، اسب سريع . صورتى كان بر نهادت غالب است هم بر آن تصوير حشرت واجب است ن ندارد - ك 35 32 صورتى : يعنى خويى كه بر روح تو غالب است ، روز حشر مصوّر به صور مناسب آن شود ، چه مظاهر قهر چون مور براى حرص و مار براى اذيت و قس عليه ، و چه مظاهر لطف كه :

--> ( 1 ) قرآن كريم ، سورهء مؤمنون ، آيهء 109 . ( 2 ) قرآن كريم ، سورهء مؤمنون ، آيهء 107 .