سعيد الدين سعيد فرغاني
31
مشارق الدراري ( شرح تائية ابن فارض ) ( فارسي )
حجاب وجود وانيّت خود سالك محب حق منجر مىشود ، مقصد اصلى دعات الى الله ، يعنى رسل واولياست . هر چه شوق سالك وعشق او به لقاى حق تمامتر وكاملتر باشد ، سير او تندتر وحظَّ او از وصال محبوب ومعشوق حقيقى بيشتر است ، وجود حب وعشق در سالك محب ، فطرى وتكويني است ، و منشأ آن حب به كمال مطلق است ، ولا كمال في الحقيقة إلَّا لله ، و اين حب منبعث است از حب حق به ذات وعشق به معروفيت اسماء وصفات وحب به رقايق اسمائيه وسرايت آن در جميع مظاهر خلقيه به حكم « كنت كنزا مخفيا ، فأحببت أن أعرف ، فخلقت الخلق لكي أعرف . » ابن الفارض والحبّ الإلهي دكتر مصطفى حلمى در كتابى كه پيرامون احوال ابن فارض و خصوصيات اشعار او - به خصوص دو قصيدهء تائيّه وخمريه - تأليف نموده ، مفصل در احوال ابن فارض بحث كرده است ، و در اين رسالة آن چه با امور تاريخى ومطالب راجع به زندگى ابن فارض و محل پرورش او وسخنانى كه طرفداران ودوستان طريقهء او وكلماتى كه مخالفان او ودشمنان عرفان وسلوك ذكر كرده اند ، ارتباط دارد وشخص متتبع مىتواند در آن اظهار نظر نمايد ، قابل تمجيد وتوصيف است ، مصطفى حلمى شروحى وتعاليقى كه بر آثار ابن فارض نوشته اند معرفى نموده ، ولى در مواردى كه در مشرب عرفانى ونحوهء تفكَّر و خصوصيات عقايد وآراى او و ديگر عارفان معاصر او اظهار نظر مىنمايد ، از عهده مطلب بر نمىآيد و حق كلام را ادا نمىكند . الفاظى را كه در مقام تقرير عقيده اهل معرفت در كلمات خود استعمال مىكند ، خارج از صناعت علمى و كلمات او در تحقيق مباحث خارج از اصطلاح ارباب معرفت است وجان سخن آن است كه ، با كمال تكلَّف در عرفانيات بحث مىكند ، ومطالب او خالى از تحصيل وعارى از تحقيق است . اصلا توجه ندارد كه ابن فارض در اين كتاب از چه مقوله سخن گفته است و در كدام موطن از مواطن ومشاهد سلوك ، در صدد تنظيم قصيدهء تائيّه بر آمده است .