فتح بابى تازه نمود . ابن فنارى عارفى محقق است كه در مباحث نظرى وفلسفهء بحثى غور نمود و به تطبيق بين دو مشرب برهان وعرفان پرداخت ، صدر الدين شيرازى در مقابل وى ، فيلسوف محقق ومتفكرى است كه در عرفانيات غور نمود و به تأنيس بين دو مشرب همت گماشت و در اين امر مهم ، از شارح كلام قونوى سمىّ خود موفقتر بود . در اثر مساعى صدر الدين شيرازى بين ارباب نظر ، از حكماى الهى ومحققان از عرفا ، تصالح وتوافق برقرار شد و به تدريج اختلاف وتضاد عميق بين دو طايفه بر طرف گرديد وكثيرى از مباحث عرفانى كه مورد انكار اهل نظر بود ، مورد توجه قرار گرفت وملا صدرا در كتب خود ، عمدهء مبانى عرفانى را با قواعد برهان تطبيق نمود و از طريق اقامه برهان بر قواعد كشفى ، اثبات نمود كه فرق بين مؤدّاى براهين عقليه وواردات قلبيه ومآرب كشفيّه ، تباين وجود ندارد و فرق وامتياز به شدت و ضعف است ، فرق بين ديدن مطلوب و رسيدن به آن واتحاد با آن ودانستن وآگاه شدن به وجود مطلوب و آن چه كه مانع نيل به حقايق از طريق شهود است ، بعينه مانع از ادراك و رسيدن به آن است از طريق نظر . مؤلف « قواعد التوحيد » وشارح آن ابن تركه ، در اين مسأله در اواخر كتاب « تمهيد القواعد » ، مفصّل بحث نموده اند . صدر الدين قونوى علاوه بر ذوق در حدّ نبوغ در مسائل عرفانى ، داراى نظرى قوى وقوهء فكرى عميق وروحيه اى محقّقانه است ، لذا مباحث عرفانى را منظم ومرتب و به دور از هفوات و ذكر مطالب سست تقرير نموده ، وهميشه سعى كرده است كه مطالب زياد را در قالبهايى كوتاه ولى رسا ، بيان نمايد . وى داراى تحريرى روان ومنشيانه است ، اما همين ذكر مطالب عميق و زياد در قوالب كوتاه وبيان امهات مسائل و ترك فروع وجزئيات ، از علل مشكل بودن درك مباحث مدوّنه در كتب اوست . قونوى در همه جا داراى تحقيقات مختصّ به خود است نه تقرير سخنهاى ديگران ، از اين جهت آثار او داراى مزايايى است ، برخى از آثار قونوى كليد فهم مطالب كتاب « فصوص » وحلَّال غوامض بهترين اثر شيخ أكبر ، ابن عربى است و بعضى از رسائل وكتب او ، نتيجه وخلاصهء