[ ( شرح ) ] شخصى كه به عزم حج حركت مىكند ، بايد متوجه باشد كه مىخواهد به زيارت خانهء خدا و ميهمانى پروردگار متعال برود ، و در اين صورت لازمست عظمت و احترام و مقام صاحب خانه را آن طورى كه بايد رعايت كرده ، و مانند كسى كه مهمان است خود را در اختيار ميزبان گذاشته ، و اشتغالات و اعمالى را كه منافى انس و مصاحبت است ترك كند . و بايد شخصى كه عازم حج است متوجه باشد كه برنامهء حج نمايش كامل و آزمايشى است عملى از سير انسان به سوى پروردگار متعال ، و در اين برنامه به رنگهاى مختلف و أطوار گوناگون ، انقطاع انسان از عوالم طبيعت ، و انعزال از علائق مادى ، و پيدا كردن حالت تجرد ، و توجه به عالم روحانيت ، و تمرين قدمهاى روحانى ، و تصوير حالات خضوع و خشوع و از خود گذشتگى عملى مىشود . ناصر خسرو اشعارى جالب توجه در موضوع اسرار حج دارد ، و مىگويد : گفتم اى دوست پس نكردى حج ، نشدى در مقام محو مقيم رفته و مكه ديده ، آمده باز ، محنت باديه خريده به سيم ( [ قسمت دوم از ] متن ) و اخرج من حقوق تلزمك من جهة المخلوقين ، و لا تعتمد على زادك و راحلتك و اصحابك و قوتك و شبابك و مالك ، مخافة ان تصير ( يصيروا ) لك أعداء و و بالا ليعلم ( فان من ادعى رضا الله و اعتمد على شىء صيره عليه عدوا و بالا ليعلم ) انه ليس له قوة و لا حيلة و لا لاحد الا بعصمة الله تعالى و توفيقه ، و استعد استعداد من لا يرجوا لرجوع ، و أحسن الصحبة . [ ( ترجمه ) ] البته لازمست پيش از آنكه قدم در اين راه بردارى ، حقوقى را كه از مردم در گردن تو هست ادا كنى ، تا مردم از تو طلبكار و ناراضى و ناراحت نباشند ، و در اين راه هيچ گونه اعتماد به توشه و مركب و ياران و توانايى و جوانى و ثروت خود نداشته باش ، زيرا تو به سوى خدا مىروى و ميهمان خدا هستى و بايد امور و جريان حركت و سكون خود را به ميزبان تواناى خود وابگذارى