و بعيد و محجوب نمىشود از خداوند متعال آن كسى كه در حال سجود آداب قرب پروردگار متعال را رعايت كند ، و هرگز نزديك نمىشود به او كسى كه سوء ادب نشان داده و احترام مقام الوهيت را رعايت نكند ، و رعايت نكردن احترام به آن است كه قلب خود را به ما سوى پروردگار متعلق كند . پس سجده كن مانند سجدهء كسى كه در پيشگاه پروردگار متعال خاضع و ذليل بوده ، و مىداند كه او از خاكى آفريده شده است كه همه او را لگد مىكردند ، و سپس از نطفه اى تركيب يافته است كه همه او را مكروه مىشمردند ، و هم او از نيستى و عدم قدم به ميدان وجود گذاشته است . [ ( شرح ) ] سجده بالاترين و بهترين سبب و وسيلهء قرب است ، به شرط آنكه حقيقة سجده باشد . يعنى از خلوص نيت و از صميم قلب و روى حقيقت صدق و صفا در پيشگاه پروردگار متعال صورت به خاك گذاشته ، و نهايت مرتبه ذلت و انكسار و انقطاع و خشوع را از خود نشان دهد . اينست كه در آيه شريفه قرب را بيواسطه در نتيجهء همان سجده بيان مىفرمايد . البته به اين معنى هم بايد متوجه شد كه در يافتن حقيقت سجود و موفق شدن به آن با تصنع و يا از راه تفكر و يا استدلال امكان پذير نباشد . و بلكه متوقف است به رسيدن به مقام ايمان حق اليقينى ، يعنى خضوع و ذلت و انقطاع و عجز خود را در مقابل عظمت و قيوميت و جلال و جبروت پروردگار متعال با چشم قلب و بصيرت ايمان مشاهده كند ، و اين مشاهده قويتر و نافذتر و بالاتر از مشاهدهء چشم ظاهرى است . و به طور مسلم اگر كسى در طول زندگى خود يك مرتبه چنين حالت را مشاهده كرده ، و سجدهء واحده اى با شهود حقيقت سجده و معارف مربوط به آن بجا آورده باشد ؛ هرگز خسرانى براى او پيش نخواهد آمد . ( [ قسمت دوم از ] متن ) و قد جعل الله معنى السجود سبب التقرب ( القرب ) اليه بالقلب و السر و الروح ، فمن قرب منه بعد عن غيره ، ألا ترى في الظاهر انه لا يستوى حال السجود الا بالتوارى