مقام عظمت حكمت متوجه نمىشود مگر آنان كه صاحبان باطن و بينايى هستند . منظور اينست كه مىفرمايد : آنچه را كه در موضوع حكمت وديعه گذاشته و در زمينه حكمت فراهم كردم ، آگاه نمىشوند از آنها مگر آنان كه بندگان خالص و مخصوص و برگزيدهء من هستند . [ ( شرح ) ] حكمت از حكم است ، و حكم با قيد يقين و قطعى بودن مأخوذ مىشود ، پس حكمت آن معارف و احكام و حقائقى است كه توأم با قطع و يقين باشد ، و چون يقين در اثر نورانيت و طهارت و صفاى قلب حاصل مىشود : ناچار بايد به شهود و ديد باطن صورت گيرد . توضيح آنكه : بينايى و بصيرت قلب مانند ديد چشم مىبايد آلوده و مختل و ضعيف نبوده ، و هر گونه موانع و حجابها از مقابل آن برداشته شود ، و در نتيجه لازم است قلب آدمى از صفات و اخلاق رذيله كه بر خلاف انسانيت و صفا و طهارت است ، پاك و مهذب گشته ، و از آراء و افكار فاسد و از علائق مادى منقطع گردد . و چون چنين شد : دل مانند آيينهء صافى گردد كه مىتواند ديدنيهاى روحانى را درك كرده ، و قابل پذيرش صور و نقشهاى معنوى شود . و از طرف ديگر : وقتى كه قلب انسان توجه و ديدش را از همه علائق و امور مادى و بلكه از غير خداوند عزيز متعال منصرف و قطع كرده ، و حتى در مرتبهء آخر از ديدن خود نيز منصرف و منقطع گشت ، در چنين موقعيت آنچه در مقابل ديد باطنى او قرار مىگيرد : تنها و تنها نور محيط حضرت حق متعال است . و در اين صورت آنچه شهود دارد به طور كلى نور حق خواهد بود ، و چون خواهان كسب فيض مخصوص و مشاهدهء قسمتى از معارف و صفات و اسماء گرديد ، به مقتضاى اصل جود و لطف و كرم و رحمت الهيه ، درخواست و مسئول او به اجابت رسيده ، و آن قسمت براى او ارائه و تفهيم و نشان داده خواهد شد . اينجاست كه حكمت كه نوعى از حكم قطعى و جدى مربوط به احكام تكوينى الهى است ، براى او افاضه و اعطاء و تفهيم شده است . و اين حقيقت به اندازه اى پر قيمت و در سطح بالا و عالى و از افكار مردم عادى بلند است كه ديگران نتوانند به حدود و خصوصيات آن آگاهى يابند . و اما علم حكمت : اين علم نمايش و فرضيه‌هاى علمى است از آن حقائق ، ولى شنيدن كى بود مانند ديدن ، و چون ، مبناى اين علم بر فرضيه بوده و اغلب با نقشه‌ها و خيالبافيهاى محدود ترسيم و تصوير مىشود . مطالب بر خلاف حقائق ، و بلكه مسائل گمراه كننده و انحرافى نيز در ميان آنها ديده مىشود . و خوب است افراد با تقوى و حقيقت خواه ، در مقام تحصيل اين