[ ( شرح ) ] آرى كسى كه نسبت به وجود پروردگار متعال و صفات عاليهء او به آن طورى كه بايد عقيده و يقين پيدا نكرده ، و هنوز صد در صد باور و اطمينان ننموده است كه : عزت او را است و از اوست ، غنى و بىنيازى او راست و از اوست ، رحمت و رحمانيت او راست ، و از اوست ، بزرگى و عظمت و جلال او راست و از اوست ، حياة و صحت و خوشى و سلامتى او راست ، و از اوست ، أمن و اطمينان و ثبات او راست و از اوست ، علم و دانش و معرفت و فضيلت و نور و هدايت او راست و از اوست ، اوحى و قيوم و ازلى و ابدى و عالم و قادر و رزاق و مريد و مالك و معطى و عزيز و حكيم و هادى و حافظ و حليم و غفور و محيط و حاضر و مسبب است - مال الملك تؤتى الملك من تشاء و تنزع الملك ممن تشاء و تعز من تشاء و تذل من تشاء بيدك الخير انك على كل شىء قدير . پس چنين فردى چگونه مىتواند دل از اسباب و وسائل ظاهرى بركند ، و چشم از رسوم و عادات متداول بپوشد ، و علاقه از ظواهر فريبندهء دنيا و از مال و منال و ملك و اسم و عنوان بردارد ، و بر اقوال و اظهارات و سخنان مردم بىاعتناء باشد ، و دل بر كسى بندد كه هنوز ايمان و يقين كامل به او پيدا نكرده است . ضمنا معلوم شد كه چون كسى در جستجوى اسباب و وسائل عادى بوده ، و متوسل به امور مادى شده ، و در پى تحصيل مقدمات زندگى دنيوى مىباشد ، از مقام يقين و ايمان كامل بىبهره بوده ، و از جهان حقيقت بىخبر است . آرى تحصيل امور مادى براى ادامهء زندگى لازم و از وظائف هر فردى است ، به شرط آنكه از باب انجام وظيفهء بندگى و در راه سير الهى و به نيت اطاعت امر خداوندى و عبادت باشد . و اما معناى عطف و اذن خداوند متعال براى كسب معاش ، همين طورى كه پروردگار متعال در موضوع وظائف عبوديت و در بارهء خصوصيات طاعت و عبادت ، دستورها و تكاليف و احكامى صادر فرموده ، و فرائض و مستحبات و مكروه و حرامى براى بندگان خود مقرر و معين نموده است ؛ در موضوع تأمين معاش و ادامهء زندگى دنيوى نيز دستورها و قوانينى مقرر فرموده است . البته در تمام مراحل انجام اين مقررات مربوط به زندگى مادى مىبايد كمال توجه به انجام وظيفه و اطاعت فرمان و عمل به حكم الهى بوده ، و كوچكترين تعدى و تجاوز از امر ، يا نيت و قصدى بر خلاف اخلاص صورت نگيرد . از اينجاست كه كسب و تجارت و صنعت و تأمين معاش در صورتى كه به نيت اطاعت امر الهى و به قصد انجام وظيفه و طبق شرائط مقرر و احكام معين صورت گرفت ، از جمله عبادات و طاعات شمرده خواهد شد . پس هيچ گونه تخالفى ما بين اين اعمال و مرحلهء يقين و ايمان نخواهد بود ، و شخصى كه ايمان و يقين دارد ، عبادت مىكند و انجام وظيفهء مقرر را بجا مىآورد ، و در عين حال متوجه است كه نتائج و آثار ظاهرى و معنوى از اوست ، و توفيق و تأييد از اوست ، و حول و قوت از اوست ، و عزت و سلامتى و شوكت و خير و سعادت ظاهرى و باطنى از اوست ، دنيا و هر چه در اوست از اوست ، و آخرت