پس لازمست كه هر بنده اى از بندگان خدا نيت خود را در حركات و سكنات و اعمال خود خالص و صاف كند ، زيرا در غير اين صورت از جملهء غافلين محسوب شده و به اقتضاى بندگى خود رفتار نخواهد كرد ، و خداوند متعال غافلين را در قرآن مجيد معرفى مىفرمايد كه - آنان مانند چهارپايان هستند و بلكه در سلوك گمراهترند - آنان غافلاند . [ ( شرح ) ] از كوزه برون تراود آنچه در اوست ، وقتى كه قلب انسان از رذائل صفات نفسانى و شهوات و اوهام و عقايد باطل و علائق مادى تصفيه گرديد ؛ قهرا نيت و فكرى كه از قلب او مىتراود سالم و پاك است ، و چون نيت انسان خالص و صاف و پاك شد ، البته اعمال و حركاتى كه در اثر نيات حسنه از او صادر مىشود ، پسنديده و صالح خواهد بود . اينست كه نيت مؤمن هميشه نيكوتر و صافتر و مهمتر از عمل او است ، زيرا كه سرچشمهء عمل نيت است ، و تا نيت به حد كامل صاف و خالص نشده است ، ممكن نيست عمل صاف و صالح و خالص گردد . چنان كه مقام نيت نيز نسبت به صفا و كدورت قلب چنين است ، هر چه نيت صافتر و يا تاريكتر باشد ، صفا يا تاريكى قلب كه سرچشمهء نيت است بيشتر خواهد بود . ( [ قسمت دوم از ] متن ) ثم النية تبدو من القلب على قدر صفاء المعرفة ، و تختلف على حسب اختلاف الايمان ( الاوقات ) في معنى قوته و ضعفه و صاحب النية الخالصة نفسه و هواه معه مقهورتان تحت سلطان تعظيم الله تعالى و الحياء منه ، و هو من - طبعه و شهوته و منية نفسه منه في تعب و الناس منه في راحة . [ ( ترجمه ) ] نيت به اندازهء خلوص و به ميزان صفاء معرفت ، از قلب ظاهر مىشود و به اختلاف مراتب ايمان ( يا به اختلاف اوقات ) از لحاظ قوت و ضعف آن مختلف مىشود . و كسى كه نيت خالص دارد : نفس و هوى او هر دو در مقابل