ولى همه افراد يك نوع اند . فتدبر . 24 ) كلمه در جامع بهادرى در وجه ترتيب سيارات آمده است كه " اگر شمس بالاتر يا فروتر بودى به سبب افراط وتفريط حرارت در نشو نماى مواليد ثلاثة فتورى عظيم رو مىداد ، فتبارك الله أحسن الخالقين " . راقم گويد : لذا هنگامى كه شمس شمالي است قمر جنوبي است وبالعكس چه اگر مدارات هر دو در هنگام جنوبي بودن شمس يكى مىبودند يعنى نيرين هر دو جنوب مىبودند به سبب افراط سرما زمين معمور نمىشد ، وهمچنين اگر مدارات هر دو در هنگام شمالي بودن شمس يكى مىبود يعنى هر دو شمالي مىبودند به سبب افراط گرما زمين معمور نمىشد ، أما چون هر يك از نيرين متقابل يكديگر در جهت جنوب وشمال در مدار ديگرى قرار مىگيرد سرما وگرما به اعتدال حفظ مىگردد ، ومواليد را نشو ونماى موزون خواهد بود وزمين بدان معمور . واين معنى را از كريمه " وهو الذي جعل الليل والنهار خلفة لمن أراد أن يذكر أو أراد شكورا " ( الفرقان 63 ) مىتوان استفاده كرد ، بدين بيان كه روزهاى شمالي بودن شمس بجاى شبهاى جنوبي بودن آنست وبالعكس . فافهم . چنان كه همين معنى را از اختلاف ليل ونهار كريمه " إن في خلق السماوات والأرض واختلاف الليل والنهار لايات لأولي الألباب " ( آل عمران 191 ) ومانند آن از آيات ديگر نيز مىتوان استفاده كرد . همين معنى را أعنى قرار گرفتن نيرين در مدارات يكديگر به بيان فوق را صاحب أسفار در فصل يازدهم موقف هشتم الهيات آن بدين عبارت آورده است : " ولما كان القمر نائبا للشمس خليفة لها في النضج والتحليل إذا كان قوى النور جعل مجراه يخالف مجراها في الصيف والشتاء شمالا وجنوبا ، فالشمس تكون في الشتاء جنوبية والقمر شماليا لئلا ينعدم السببان ، وفي الصيف به عكس ذلك لئلا يجتمع المسخنان " ( ج 3 ط 1 رحلي ص 130 )