الملا فتح الله الكاشاني
51
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
و غرايب است و گويند مراد آسمان اولست كه مانند سقف زمين است و اين قول منقولست از حضرت امير المؤمنين سلام اللَّه عليه * ( وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ ) * و سوگند بدرياى پر برآمده يا بجهنم كه بجهة پرى آتش در آن افروخته و تابيده شده است كما قال اللَّه تعالى وَإِذَا الْبِحارُ سُجِّرَتْ و آن ماخوذ است از سجرت التنور اى ملاتها نارا از سعيد بن جبير نقلست كه امير المؤمنين ( ع ) از يهودى پرسيد كه در كتاب شما دوزخ در كدام موضع است گفت در دريا فرمود كه ما اراه الا صادقا يعنى نميدانم او را در اين قول الا راست كو لقوله تعالى * ( وَالْبَحْرِ الْمَسْجُورِ ) * و در حديث آمده كه البحر نار في نار و مرويست از پيغمبر ( ص ) كه بايد كه هيچ كس در دريا ننشيند مگر حاج يا معتمر يا مجاهد چه در زير دريا آتش است و در زير آتش دريا آتش و در خبر است كه رسول ( ص ) فرمود كه در روز قيامت دريا را پر از آتش كنند و به آب دريا آن آتش را برافروزند و در روايت آمده كه همه درياها را در روز قيامت بتابانند تا مانند آتش سوزان شود بعد از آن راههاى همه را به يكديگر گشايند تا همه يك دريا گردد پس همه را بدوزخ روان سازند و نيز از امير المؤمنين سلام اللَّه عليه مرويست كه مراد ببحر مسجور دريائيست در زير عرش حضرت بارى و عمق و قعر آن مقابل هفت آسمان و هفت زمين است و در او آبى است سطبر كه آن را بحر الحيوان گويند و در سطبرى مانند آب منى است و حق سبحانه در وقت بعث كه بعد از نفخهء اوليست به آن امر نمايد تا چهل صباح در قبور باريده شود و در نفخهء ثانيه همهء خلايق از آن زنده شوند و از قبور بيرون آيند و بدانكه نزد محققان طور نفس است كه كليم قلب بر آن با حق سبحانه و تعالى مناجات مىكند و كتاب مسطور ايمانست كه در رق قلب منشور بقلم رحمت ازلى نوشته شده است كه كتب فى قلوبهم الايمان و بيت المعمور سر عارفان است كه بنظرات تجليات سنجابى آبادانى يافته و سقف مرفوع روح رفيع القدر است كه سقف خانهء دلست و بحر مسجور دليست كه به آتش محبت تافته حاصل كه حق سبحانه به اين امور عظيمه عجيبه قسم ياد ميفرمايد بر اينكه * ( إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ ) * بدرستى كه عذاب پروردگار تو * ( لَواقِعٌ ) * هر آينه بوقوع آينده است و نازل شونده * ( ما لَه ) * نيست مر آن عذاب را * ( مِنْ دافِعٍ ) * هيچ دفع كننده يعنى البته واقع خواهد شد و بدانكه وجه دلالت امور مقسم بها بر وقوع عذاب آنست كه آن امور دالند بر كمال قدرت و حكمت و صدق اخبار او سبحانه و ضبط اعمال عباد از براى مجازات جبير بن مطعم گويد كه من بمدينه رفتم تا سخنى در باب اساراى بدر بعرض حضرت رسالت ( ص ) رسانم پس به مسجد درآمدم آن حضرت در نماز صبح ايستاده بود و سوره و الطور را قرائت ميفرمود چون به اين آيه رسيد كه إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ لَواقِعٌ نزديك بود كه از غايت خوف دلم شكافته