و گردن را برتابند چنانچه كسى از امر مكروهى روى بگرداند يا سر را به حركت درآرند و بجنبانند جهت استهزا به استغفار پيغمبر * ( وَرَأَيْتَهُمْ يَصُدُّونَ ) * و ميبينى ايشان را كه اعراض ميكنند و روى مىگردانند از استغفار * ( وَهُمْ مُسْتَكْبِرُونَ ) * و ايشان گردن كشانند از اعتذار جستن نزد حضرت رسالت و طلب مغفرت از او كردن و اظهاركنندگان عدم احتياج ايشان به آن * ( سَواءٌ عَلَيْهِمْ ) * يكسانست برايشان * ( أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ ) * آمرزش خواهى از براى ايشان * ( أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ ) * يا آمرزش نخواهى براى ايشان كه اعراض ميكنند و روى ميگردانند از استغفار * ( لَنْ يَغْفِرَ اللَّه لَهُمْ ) * هرگز نيامرزد خداى ايشان را به جهت رسوخ ايشان در نفاق و عناد از حسن منقولست كه پيغمبر ( ص ) از براى ايشان استغفار ميكرد بنا بر ظاهر حال ايشان و يا به شرط آنكه ظاهر ايشان مثل باطن باشد پس حق سبحانه اخبار وى نمود كه ايشان بر صفت كفر خواهند مرد آن حضرت ترك استغفار ايشان نمود * ( إِنَّ اللَّه ) * بدرستى كه خداى * ( لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ ) * راه فلاح نمىنمايد گروه بيرون رفتگان از دايره صلاح را يعنى نظر لطف و توفيق از ايشان باز ميگيرد به جهت فرط عناد و رسوخ كفر و نفاق ايشان با وجود ادله داله بر حقيقت ايمان يا آنكه به جهت آن ايشان را مهتدى نميسازد بطريق جنان و روضهء رضوان * ( هُمُ الَّذِينَ ) * ايشان آنانند كه * ( يَقُولُونَ ) * ميگويند مر انصار را كه شما * ( لا تُنْفِقُوا ) * نفقه مكنيد يعنى طعام و لباس ندهيد * ( عَلى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّه ) * بر كسانى كه نزديك رسول خدايند از فقراى مهاجرين * ( حَتَّى يَنْفَضُّوا ) * تا متفرق شوند به جهت گرسنگى و برهنگى يعنى غلامان نزد خواجگان خود روند و پسران به پدران ملحق شوند قول ايشان على من عند محمد بود لكن در حق سبحانه در موضع ان رسول اللَّه ايراد فرمود به جهت تعظيم و تشريف حضرت سيد انبيا حاصل كه منافقان انصار را منع مىكردند از انفاق بر فقراى مهاجر * ( وَلِلَّه ) * و حال آنكه مر خدايراست * ( خَزائِنُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ ) * خزانهاى روزى كه در آسمانها و زمينها است يعنى مفتاح ارزاقى كه از آسمان يا زمين ببنده رسد بيد قدرت او است و بر حسب حكمت و مصلحت هر كه را خواهد غنى گرداند و اگر چه اهل مدينه ابا داشته باشند از انفاق نمودن بر مهاجر و هر كه را خواهد از غنا محروم سازد تا بسبب فقر و صبر به ثواب جزيل رسند * ( وَلكِنَّ الْمُنافِقِينَ ) * و ليكن منافقان به جهت فرط ضلالت و جهالت * ( لا يَفْقَهُونَ ) * نمىدانند