در عذاب ابدى گرفتار ميشدند به جهت اين هيچكدام جرات نداشتند كه اين تمنا كنند پس اين آيه يكى از معجزات آن حضرت است زيرا كه در آن خبر داده كه هرگز ايشان تمناى مرگ نكنند به جهت معرفت ايشان بصدق آن حضرت و كذب خود و ايشان هم چنان كه آن حضرت خبر داده تمناى مرگ نكردند و به واسطهء اين به زبان جسارت ننمودند بر آن بسبب خوف لحوق موت بايشان به مجرد تلفظ نمودن به آن * ( قُلْ ) * بگوى اى محمد ( ص ) * ( إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي ) * بدرستى كه آن مرگ كه شما * ( تَفِرُّونَ مِنْه ) * ميگريزيد از آن * ( فَإِنَّه مُلاقِيكُمْ ) * پس بتحقيق كه آن رسنده است بشما يعنى البته بشما رسد و شما را فانى سازد و فرار شما فايده ندهد چه فرار و عدم فرار در آن يكسانست ايراد فاء سببيه به جهت تضمن اسم است معنى شرط را باعتبار وصف و اين مبالغه است در آنكه فرار از آن نفعى نمىدهد چه هر گاه فرار بمنزله سبب باشد در ملاقات كردن به آن پس بطريق اولى موجب مباعدت آن نشود از ايشان و ميتواند بود كه الذى خبر موت باشد و فا حرف عطف بر طريق استيناف يعنى بدرستى كه مرگ آن چيزيست كه ميگريزيد از آن پس بدرستى كه بشما رسد * ( ثُمَّ تُرَدُّونَ ) * پس بازگردانيده شويد * ( إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ ) * بسوى داناى آشكارا و پنهان * ( فَيُنَبِّئُكُمْ ) * پس خبر دهد شما را * ( بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * به آنچه هستيد كه عمل ميكنيد به آن و بر وفق آن شما را سزا و جزا خواهد داد بعد از ذكر احوال اهل كتاب و بيان عناد و طغيان ايشان امر مىكند اهل ايمان را بطاعت و عبادت كه سرمايه وصولست بنعم اخرويه و نهى ايشان مينمايد از اشتغال با رباح دنيويه فانيه كه مانع رسيدنست بسعادت باقيه بقوله * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى آن كسانى كه گرويده‌ايد به احكام شريعة مصطفويه * ( إِذا نُودِيَ لِلصَّلاةِ ) * چون ندا داده شود يعنى وقتى كه مؤذن بانگ نماز گويد براى نماز گويد براى نماز * ( مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ ) * از روز جمعه اين تبيين و تفسير اذا است يعنى در روز جمعه كه مؤذن بانگ نماز گويد * ( فَاسْعَوْا ) * پس بشتابيد * ( إِلى ذِكْرِ اللَّه ) * بسوى ياد كردن خداى كه نماز است يا خطبه كه متضمن حمد و موعظه است * ( وَذَرُوا الْبَيْعَ ) * و بگذاريد خريد و فروخت را * ( ذلِكُمْ ) * اين سعى و ترك بيع * ( خَيْرٌ لَكُمْ ) * بهتر است مر شما را از معامله زيرا كه سعى منتج منافع باقيه است و بيع مثمر فايده فانيه * ( إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ) * اگر هستيد كه مىدانيد منافع امور و مضار آن را و مصالح نفسهاى خود و مفاسد آن و بدانكه مراد بندا اذانى است كه مؤذن در وقت بالا رفتن امام بر منبر ميگويد و بيان اينخبر از سايب بن زيد است كه گفت رسول