كه سبب هدايت است يعنى قرآن يا معجزه * ( وَدِينِ الْحَقِّ ) * و بمذهب راست و درست كه ملت حنيفه است * ( لِيُظْهِرَه ) * تا غالب گرداند اين دين را * ( عَلَى الدِّينِ كُلِّه ) * بر همه كيش و ملت * ( وَلَوْ كَرِه الْمُشْرِكُونَ ) * و اگر چه كارهند مشركان اظهار دين محمدى را كه مشتملست بر ثبات توحيد و ابطال شرك و فى الواقع اين وعده كه او سبحانه داده از مكن قوة بفعل آمده چه هيچ دينى از اديان باقى نمانده كه بدين اسلام مغلوب و مقهور نشده و گويند كه اين در وقت نزول عيسى و خروج حضرت صاحب الامر عليه السّلام خواهد بود كه همه اهل زمين اسلام قبول كنند و عياشى باسناد خود از عمران بن ميثم و وى از عبايه نقل كرده كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرموده كه اعلاى كلمهء اسلام و غالب شدن آن بعد از اين زمان خواهد شد پس گفت فو الذى نفسى بيده حتى لا يبقى قرية الا ينادى فيها بشهادت ان لا إله الا اللَّه محمد رسول اللَّه بكرة و عشيا به حق آن كسى كه نفس من بيد قدرة او است كه دين اسلام را غالب گرداند بر جميع اديان تا آنكه باقى نماند هيچ ديهى الا كه بامداد و شبانگاه در او نداى لا إله الا اللَّه محمد رسول اللَّه شنوند و بعد از تقديم ذكر رسول ( ص ) امر ميفرمايد بندگان را بقبول قول او و نصرت دين او بقوله * ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ) * اى گروه گرويدگان * ( هَلْ أَدُلُّكُمْ ) * آيا دلالت كنم شما را و راه نمايم * ( عَلى تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ ) * بر بازرگانى كه نجات دهد و برهاند شما را * ( مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ ) * از عذاب دردناك كه آتش دوزخ است و انواع عقوبات آن اين كلام بر صورت عرض است بر سبيل تلطف در استدعا بعملى كه منجى باشد از عذاب اخروى و قوله * ( تُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَرَسُولِه ) * استينافست از براى بيان تجارت منجيه فكانه بعد از اين قول استفسار كرده‌اند كه چه عمل كنيم كه موجب نجات ما باشد او سبحانه جواب داد كه عمل منجى آنست كه ايمان آريد به خدا و رسول او * ( وَتُجاهِدُونَ ) * و كارزار كنيد با كافران مراد امر است بايمان و جهاد و ذكر آن به صورت اخبار ايذانست به آنكه ايمان و جهاد از قسم آن چيزيست كه واجب الامتثال است و به هيچ وجه جايز نيست كه ترك كرده شود و مبالغه در وجود آن بمرتبه ايست كه گويا بندگان به آن امتثال كرده‌اند و آن را بفعل آورده و او سبحانه ايشان را به آن امر موجود خبر ميدهد و نظير اينست قول داعى كه غفر اللَّه لك و يغفر اللَّه لك و بدانكه ميتواند بود كه اينخطاب باهل نفاق باشد و معنى اينكه اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد به زبان ايمان آوريد بدل يا آنكه خطاب باهل ايمان باشد و مراد امر باشد بثبات ايمان و اين اصح و اشهر قولين است پس معنى آنست كه اى مؤمنان ثابت و راسخ باشيد در ايمانى كه داريد و جهاد كنيد با اهل كفر و شرك * ( فِي سَبِيلِ اللَّه ) * در راه خدا و