شما به اين طريق است پس مودت نمودن و مناصحه كردن با امثال ايشان خطاى عظيمست از شما و معالطت نمودن بنفسهاى خود و مثل اينست قوله تعالى لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا الخ و بدانكه انتقال از مضارع بماضى اشعار است بر آنكه دوست داشتن كفار ارتداد اهل اسلام را پيش از همه چيز متمناى ايشانست از ايفاع انواع مكاره دنيا و دين برايشان كه آن قتل است و تمزيق عرض و سبى ذرارى يعنى اراده رده شما اسبق مضار است نزد ايشان به جهت آنكه ايشان مىدانند كه دين عزيزتر است نزد شما از انفس شما و اهم چيزى نزد عدو آنست كه سلب نمايد آنچه اعز اشيا باشد نزد كسى كه او را دشمن دارد * ( لَنْ تَنْفَعَكُمْ ) * هرگز نفع نخواهد رسانيد شما را * ( أَرْحامُكُمْ ) * خويشان شما * ( وَلا أَوْلادُكُمْ ) * و نه فرزندان شما يعنى امروز مودت ميورزيد با مشركان بسبب محامات فرزندان و خويشان و حال آنكه ايشان هرگز نفعى بشما نرسانند بعد از آن ميفرمايد كه * ( يَوْمَ الْقِيامَةِ ) * روز رستخيز * ( يَفْصِلُ ) * جدا كند خداى * ( بَيْنَكُمْ ) * ميان شما و اولاد و اقربا يعنى كافران را بدوزخ فرستد و مؤمنان را ببهشت پس چيست شما را كه ترك حق اللَّه مىكنيد جهت مراعات كسانى كه بشما نفع نخواهد رسانيد و فردا از شما جدا خواهند شد * ( وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ ) * و خداى بدانچه شما ميكرديد از دوستى و دشمنى * ( بَصِيرٌ ) * بينا است و شما را بدان جزا و سزا خواهد داد و در كشاف آورده كه تخطئه راى مسلمانان در موالات كافران به آن چه راجع است اولا به حال كسانى كه موالات ميكنند با ايشان و ثانيا به حال كسانى كه مقتضى اين موالاتست به جهت اعلام ايشان است بر آنكه هر يك از اين جهتين فاسد و باطل است و عدم ترتب فايده بر آن * ( قَدْ كانَتْ لَكُمْ ) * بدرستى كه هست مر شما را اى مؤمنان در ترك موالات كافران و تبرا نمودن از ايشان * ( أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ ) * قدوهء نيكو و خصلتى پسنديده كه بدان اقتدا بايد كرد * ( فِي إِبْراهِيمَ ) * اين صفت ثانيه اسوة است يعني طريقهء نيكو كه در ميان ابراهيم بود يا خبر كان و لكم ظرف لغو و يا حال از ضمير مستكن در صله حسنة يا او يعنى هست قدوهء حسنه در ابراهيم عليه السّلام در حالتى كه مر شما راست اقتدا كرد به آن يا هست اسوة حسنه از براى شما در ابراهيم * ( وَالَّذِينَ مَعَه ) * و در آنان كه با وى بودند از اهل ايمان ابن زيد گفته كه مراد بالذين معه انبيااند يعنى در انبيايى كه تابع وى بودند و قوله * ( إِذْ قالُوا لِقَوْمِهِمْ ) * ظرف خبر كان است يعنى هست مر شما را اسوة حسنه در ابراهيم و تابعان او چون گفتند ايشان مر گروه خود را از مشركان * ( إِنَّا بُرَآؤُا ) * بدرستى كه ما