الملا فتح الله الكاشاني
238
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
از امثال قرآنى كه از جملهء آن دو مثل ديگر در اينسوره گذشته * ( نَضْرِبُها ) * بيان ميكنيم آنها را * ( لِلنَّاسِ ) * براى تنبيه مردمان * ( لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ) * شايد كه ايشان انديشه كنند در زواجر و مواعيد آن در اينكلام توبيخ ايشانست بر عدم تخشع نزد تلاوت قرآن به جهت قساوت قلب و قلت تدبر در آن و بعد از آن به جهت تعظيم قرآن اظهار ربوبيت و عظمت خود ميفرمايد بقوله * ( هُوَ اللَّه ) * آن كسى كه قرآن فرو فرستاده خداست * ( الَّذِي لا إِله إِلَّا هُوَ ) * آن خدائيست كه نيست معبودى كه مستحق عبادت باشد مگر او سبحانه * ( عالِمُ الْغَيْبِ ) * داناى آنچه نهانست علم او بر بندگان از جواهر قدسيه و احوال ايشان و غير آن * ( وَالشَّهادَةِ ) * و آنچه مشاهد ايشانست از اجرام و اعراض يعنى داناى جميع پوشيده و آشكار است يا عالم بضماير قلوب و اقوال يا به دنيا و عقبا و يا بمعدوم و موجود يا بحيات و ممات يا بارزاق و اجال يا به آنچه هست و خواهد بود على اختلاف الاقوال و قول اخير از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام منقولست و تقديم غيب بذكر بجهة تقديم او است در وجود بحسب ذات در اين كلام وصف او سبحانه است به اينكه عالم بجميع معلوماتست چه معلومات از اين هر دو قسم بيرون نيستند * ( هُوَ الرَّحْمنُ ) * او است بسيار بخشنده كه رحمت عامهء سابقهء او در دنيا احاطهء جميع خلق نموده * ( الرَّحِيمُ ) * بزرگ بخشايش كه رحمت خاصهء او در آخرت كه غفران و رضوانست بمؤمنان رسيده پس به جهت تأكيد اعاده صدر آيه مينمايد بقوله * ( هُوَ اللَّه الَّذِي ) * او خدائيست كه به هيچ وجه * ( لا إِله إِلَّا هُوَ ) * نيست خدايى سزاوار پرستش مگر او * ( الْمَلِكُ ) * پادشاهى كه جميع ممالك و ملكوت ملك او است و همهء اشيا در تحت تصرف و فرمان او و هيچكس قادر نيست بر منع او از آنچه جلال ذاتش باستغناى مطلق مقرونست و كمال صفاتش از وجه احتياج مصون و صاحب مواقف آورده كه الملك هو الذى يعز من يشاء و لا يذل ملك كه اسم او سبحانه است به اين معنى است كه او عزيز و ارجمند ميگرداند هر كه را مىخواهد و مبرا و منزه است از آنكه كسى او را ذليل سازد پس اين صفت از صفت فعليه است و صفت سلبيه و نزد بعضى بمعنى تام القدرتست پس از صفت قدرت باشد * ( الْقُدُّوسُ ) * در نهايت نزاهت از شوب مناقص و معايب و در كمال تبرى از طرق آفات و نوايب پس او مبراست از جميع قبايح و رذايل و مطهر از شريك و اولاد و از صفات اجسام و تجزيه و انقسام يا مبارك كه جميع بركات از جانب او فايض است و