مردى مرا سزد كه فرزند ارجمند خود را براى دوست قربان ميسازم . و بلسان اشارت اسماعيل ميفرمود كه من سخىترم كه جان عزيز دارم و در راه او درميبازم ، اما جبار جليل هر دو را معزول كرد فرمود كه جود من بيشتر است و كرم من از همه در پيش كه ناكشته را از ابراهيم كشته حساب ميكنم و ناخواسته را از براى اسماعيل فدا مىفرستم اى جبرئيل برو و فدا ببر و ابراهيم را بگو كه خواب خود را راست كردى و شرط فرمان بردارى بجاى آوردى ، ابراهيم عليه السّلام متحير ايستاده بود كه جبرئيل در رسيد و گوسفند از بهشت بياورد چنان كه فرمود : 107 - * ( وَفَدَيْناه ) * و فدا داديم اسماعيل را * ( بِذِبْحٍ ) * به آنچه او را ذبح كنند * ( عَظِيمٍ ) * بزرگ از حيثيت جثه يا باعتبار مرتبه و منزلت چه مرسل آن ملك جليل بود و رسول جبرئيل و مرسل اليه ابراهيم خليل ، و بعضى گفته‌اند كه عظمت آن از حيثيت آن بود كه چهل سال در بهشت چرا كرده بود ، و يا بسبب آنكه آن كبش بود كه هابيل در راه خداى تعالى قربان كرده و بود ميتواند بود كه * ( عَظِيمٍ ) * صفت موصوف محذوف باشد يعنى به ذبح عبد عظيم پس در اين هنگام عظيم صفت اسماعيل باشد نه فداى او ، و محمّد بن مسلم از امام محمّد باقر صلوات اللَّه عليه نقل كرده كه آن كبش سياه و سفيد بود و شاخدار و از آسمان بر كوهى كه در جانب راست مسجد منى است فرود آمد در مقابل جمرهء وسطى ، و فربهى آن بر وجهى بود كه در سايهء خود ميرفت و نظر مينمود و در سايهء خود ميخسبيد و ميچريد و بول و سرگين مىكرد . حاصل كه آن را جبرئيل نزد خليل آورد و گفت اى خليل بزرگوار و اى صاحب وفادار حضرت عزت تو را اسلام مىرساند و ميگويد كه بر دعوى خلت بىعلت قربانى فرزند ارجمند را گواه گذرانيدى رسن را از دست و پاى فرزند دلبند بگشاى و بدست و پاى اين گوسفند بند و آن را قربان كن ابراهيم دست فرزند بگشاد و بپاى گوسفند ببست و گفت اى فرزند جبرئيل سلام ملك جليل به تو آورده و ميگويد كه دوست فرموده كه اى اسماعيل به تيغ بلا صبر كردى و رسم تسليم و اطاعت بجاى آوردى دست دعا بر آر و هر چه مرادتست به زبان آر تا صله عطا در دامن مدّعاى تو نهم . اسماعيل دست برداشت و به نياز تمام گفت بار خدايا هر كه را از امت پيغمبر آخر الزمان كه در حالت رفتن از دنيا تيغ زبان او بر شهادت توحيد تو روان باشد گناه او را به من ببخش ، جواب آمد كه اى اسماعيل و اى پسنديده جليل و نورديدهء خليل مرادت برآورديم و گنه كاران را به تو بخشيدم . در عيون اخبار الرضا از امام على بن موسى الرضا عليه التحية و الثناء منقولست كه چون حقتعالى گوسفند از براى فداى اسماعيل فرستاد ابراهيم او را ذبح كرد بخاطر مباركش خطور كرد كه اگر بدست خود فرزند خود را قربان كردمى