الملا فتح الله الكاشاني

87

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

و بر او سلام كرد داود جواب سلام او باز داد و به او گفت كه سيرت داود چگونه است جبرئيل گفت سيرت او در نهايت خوبى ميبود اگر از بيت المال نمىخورد داود چون اين سخن بشنيد سوگند خورد كه من بعد از بيت المال نخورد و از حق سبحانه طلب كسب كرد تا از آن ممر معيشت خود بگذراند حق سبحانه آهن را در دست او نرم گردانيد كما قال وَأَلَنَّا لَه الْحَدِيدَ تا زره ميساخت و ميفروخت و خرج معاش خود ميكرد در خبر است كه لقمان حكيم روزى ديد كه داود زره ميساخت چون تمام كرد برخواست و آن را پوشيد و گفت نعمة الجنة للحرب لقمان فرمود الصمت جنة و قليل فاعله و بعد از ذكر قصهء داود بيان اعطاى نعم خود بر سليمان مينمايد و ميفرمايد كه * ( وَلِسُلَيْمانَ الرِّيحَ ) * عطفست بر مع داود يعنى مسخر گردانيديم براى سليمان باد را و ميشايد كه ايتاء لام در اينجا نه در اول به جهت آن باشد كه اينجا خارق عادت عايد بسليمانست و نفع آن راجع به او و در اول امريست كه ظاهر ميشده در جبال و طير با داود باضافهء به او و قوله * ( عاصِفَةً ) * حالست از ريح يعنى مسخر سليمان ساختيم باد را در حالتى كه سخت و تند و زنده بود بر وجهى كه تخت او برداشتى و در يك روز يك ماهه راه ببردى و اشار اليه بقوله غُدُوُّها شَهْرٌ وَرَواحُها شَهْرٌ و قوله * ( تَجْرِي بِأَمْرِه ) * حال ثانيه است يا بدل از حال اول يعنى در حالتى كه ميرفت بفرمان ما سليمان يعنى بمشيت و اراده او هر جا كه ميخواست ميرفت و گويند گاهى بصفة رخا بود و وقتى به سمت عصف بر حسب ارادهء او و يا حالست از ضمير عاصفت يعنى آن باد در حالت شدت هبوب بر وفق مدعاى او بر هوا ميرفت حاصل كه در كيفيت جريان و كميت قطع مسافت مامور امر سليمان بود يعنى بر هوا هموار ميرفت و كرسى او را در آن متحرك و مضطرب نمىساخت و بسرعت قطع مسير مىنمود بر ارادهء او * ( إِلى الأَرْضِ الَّتِي بارَكْنا فِيها ) * بدان زمينى كه بركت كرده‌ايم در آن يعنى بولايت شام در شبانگاه بعد از آن كه از آنجا سير كرده بود و در بام داد بولايت ديگر در تلخيص آورده كه در شام شهرى بوده تدمر نام كه ديوان براى سليمان ساخته بودند صباح از آنجا بيرون آمدى و باز نماز شام باد وى را آنجا آوردى و در مختار القصص مذكور است كه بام داد از تدمر بيرون آمدى و قيلوله را در اصطخر فارس كردى و شبانگاه بكابل رفتى و روز ديگر از كابل بيرون آمده چاشت در اصطخر بودى و شام بتدمر باز آمدى و در بعضى از تفاسير آمده كه سليمان را بساطى بود طول و عرض آن چهار فرسخ در چهار فرسخ چون به سفر رفتى يا بغزوه توجه نمودى ساز راه را بر آن نهادى و لشگر جن و انس را بر آن نشاندى و طيور بر بالاى آن صف زدندى و باد عاصف را امر كردى تا آن بساط را برداشتى