چنان كه مذكور شد * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بتحقيق كه در اين عذاب كه آن بيرون آمدن آتش سوزان بود از ابر آبدار * ( لآيَةً ) * هر آينه نشانه ايست بر كمال قدرت منتقم حقيقى * ( وَما كانَ ) * و نبودند * ( أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ ) * بيشتر اصحاب ايكه گرويدگان مراد همهء ايشانست چه هيچ كس از اهل ايكه بشعيب ع نگرويدند بخلاف اصحاب مدين كه جمعى از ايشان ايمان آوردند و ذكر اكثريت باعتبار توافق آيتست بآيات سابقه كه در آخر قصص انبيا مذكور شده * ( وَإِنَّ رَبَّكَ ) * و بدرستى كه آفريدگار تو * ( لَهُوَ الْعَزِيزُ ) * هر آينه او است غالب و قاهر در ايقاع عذاب بر ايشان * ( الرَّحِيمُ ) * مهربانست بر انبياء و متابعان ايشان و بر ناگرويد گان بامهال ايشان و عدم تعجيل در ايقاع عذاب بر ايشان تا حجت بر ايشان لازم گردد و اين آخر قصص هفت پيغمبر است كه بر سبيل اختصار براى تسليهء دل مبارك سيد مختار در اينسوره مذكور شده و تهديد مكذبان قريش نيز هست تا معلوم كنند كه هر امتى كه تكذيب پيغمبر خود كردند معذب شدند و ايشان را نيز بر تكذيب پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله عذابى خواهد رسيد و در كشاف آورده كه تكرير بر آيات در اينسوره در اول و آخر هر قصه از قصص انبيا مذكوره به جهت آنست كه هر قصه از آن تنزيليست برأسه و اعتبار در هر يك از آن مثل اعتبار است در ديگرى از آن و ديگر آنكه در تكرير تقدير معانى است در نفوس و تثبيت آن در صدور و لهذا هيچ طريقى نيست بتحفظ علوم مگر تكرير بترديد آنچه مراد است حفظ آن و هر چند ترديد آن زياد است امكن وار سخت در قلب و فهم و اثبت بر ان ذكر و ابعد از نسيان و ديگر آنكه قلوب غافل و ذاهلند از تدبير در حق پس وعظ و تذكير آن مردد و مكرر واقع شده تا شايد كه جالى اغطيه تراكم صد او صيقل آن گردد * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه آنچه منزل شده از اين قصص و آيات بر تو مراد قرآنست * ( لَتَنْزِيلُ رَبِّ الْعالَمِينَ ) * هر آينه فرو فرستاده پروردگار عالميانست * ( نَزَلَ ) * فرو فرستاد خداى * ( بِه ) * بمصاحبت قرآن * ( الرُّوحُ الأَمِينُ ) * جبرئيل را * ( عَلى قَلْبِكَ ) * بر دل تو يعنى جبرئيل تلقين آن كرد ترا بر آن وجه كه به آن مامور بود بدون تبديل و تغيير و تو آن را فرا گرفتى از وى و در دل نگاه داشتى و تنزيل خداى تعالى جبرئيل ع را در قلب پيغمبر بر سبيل توسع است چه حقيقت معنى آنست كه حق تعالى اسماء قرآن كرد بجبرئيل و جبرئيل حفظ آن كرد و آن را بر رسول نازل ساخت و بر او خواند و آن حضرت حفظ آن فرمود بقلب خود فكان جبرئيل بنفسه فرود آمده با قرآن بر دل او و حفص بتخفيف نزل ميخواند و رفع حا و نون در روح الامين و يا از براى تعديه يعنى فرود آورد جبرئيل قرآن را بر دل تو * ( لِتَكُونَ ) * تا باشى * ( مِنَ